Drogi krajowe w Polsce
Droga krajowa nr 4 w okolicach Katowic. | |
| Państwo | |
|---|---|
| Zarządca dróg |
• Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad |
| Długość: • całkowita • autostrad • dróg ekspresowych • dróg krajowych |
|
| Strona internetowa | |
Drogi krajowe w Polsce – główna sieć dróg kołowych w Polsce, stanowiąca zarazem najwyższą z kategorii dróg publicznych, umożliwiająca krajową i międzynarodową komunikację kołową pomiędzy dużymi miastami oraz ogólnodostępnymi przejściami granicznymi, rekomendowana do ruchu długodystansowego i tranzytowego. Obejmuje również autostrady i drogi ekspresowe.
Od 1 kwietnia 2002 system dróg krajowych w Polsce podlega Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA). Wyjątkiem są drogi krajowe, zlokalizowane w granicach miast na prawach powiatu, którymi – z wyłączeniem autostrad i dróg ekspresowych – zarządzają samorządy miejskie (prezydenci miast). Obecna numeracja ewidencyjna dróg krajowych obowiązuje – z drobnymi zmianami – od 9 maja 2001. Polskie drogi krajowe numeruje się białymi cyframi na czerwonym tle (znak E-15a). Drogowskazy na drogach krajowych (oprócz autostrad) mają zielone tło. Od 2 kwietnia 2026 na terytorium Polski funkcjonuje 96 dróg krajowych, ponumerowanych w zakresach: 1–68, 70–84 oraz 86–97. Najdłuższą z nich jest DK 8 (relacji Raczki – Kudowa-Zdrój) licząca 780 km[3], zaś najkrótszą – DK 96 mierząca 1,5 km. Przed 2014 r. najkrótszą drogą krajową była DK 85 o długości 4,774 km.
Drogi o przebiegu zbliżonym do południkowego mają co do zasady numery nieparzyste, a drogi o przebiegu równoleżnikowym – parzyste. Najważniejsze szlaki tranzytowe otrzymują najniższe numery (np. drogi nr 1 i nr 2, krzyżujące się w centrum kraju). Autostrady i drogi ekspresowe budowane są równolegle do najważniejszych dróg krajowych, a dotychczasowy numer drogi krajowej otrzymuje autostrada lub droga ekspresowa (poprzedzony literą A lub S), natomiast pierwotna droga krajowa:
- zachowuje kategorię drogi krajowej, lecz otrzymuje nowy numer ewidencyjny zwiększony o 90 w stosunku do wcześniejszego numeru ewidencyjnego
- otrzymuje nową kategorię – drogi wojewódzkiej, drogi powiatowej lub drogi gminnej i nowy numer ewidencyjny właściwy dla tej kategorii.
Drogom krajowym w Polsce nadaje się jedną z czterech możliwych klas: A (autostrada), S (droga ekspresowa), GP (droga główna ruchu przyspieszonego) lub G (droga główna).
Według stanu na 31 grudnia 2024 sieć dróg krajowych w Polsce wynosiła 19 341,8 km, z czego 17 821,6 km były zarządzane przez GDDKiA[1].
Historia dróg krajowych
Na przestrzeni lat drogi krajowe posiadały różne określenia oraz zmianom ulegała wielkość sieci.
15 stycznia 1921, na mocy Ustawy z 10 grudnia 1920 r. o budowie i utrzymaniu dróg publicznych, wprowadzono drogi państwowe[4]. Stanowiły one najważniejszą kategorię dróg publicznych, mającą znaczenie ogólnopaństwowe. Podzielone były na trzy kategorie:
- kategoria I – drogi łączące Warszawę z granicą państwa oraz Kresami; całkowita długość (z odnogami): 4503 km,
- kategoria II – drogi o przebiegu północ–południe; całkowita długość (z odnogami): 2670 km,
- kategoria III – drogi o przebiegu wschód–zachód; całkowita długość (z odnogami): 3327 km.
Łączna długość ówczesnych dróg państwowych wynosiła 10 500 km.
Po II wojnie światowej sieć dróg państwowych uległa zmianie. W 1952 r. nadano nowe oznaczenia[5], które z późniejszymi zmianami[6] obowiązywały do 14 lutego 1986. Numeracja dróg państwowych była częściowo usystematyzowana – drogi o niższych numerach (10–19) rozpoczynały swój przebieg w Warszawie lub jej okolicach[7]:
- droga nr 10 (E81): Warszawa – Płońsk – Mława – Olsztynek – Ostróda – Elbląg – Gdańsk
- droga nr 11: Warszawa – Legionowo – Pułtusk – Ostrołęka – Łomża – Augustów – Suwałki – granica państwa
- droga nr 12 (E12): Warszawa – Radzymin – Wyszków – Ostrów Mazowiecka – Zambrów – Białystok – Bobrowniki
- droga nr 13 (E8): Warszawa – Zakręt – Mińsk Mazowiecki – Siedlce – Międzyrzec Podlaski – Biała Podlaska – Terespol – granica państwa (przejście graniczne)
- droga nr 14 (E81): Zakręt – Garwolin – Kurów – Lublin – Piaski – Krasnystaw – Zamość – Tomaszów Lubelski – Hrebenne – granica państwa
- droga nr 15: Warszawa – Janki – Grójec – Radom – Skarżysko-Kamienna – Kielce – Jędrzejów – Kraków – Myślenice – Rabka – Nowy Targ – Zakopane
- droga nr 16 (E82): Warszawa – Janki – Mszczonów – Tomaszów Mazowiecki – Piotrków Trybunalski – Radomsko – Częstochowa – Będzin – Sosnowiec – Katowice – Mikołów – Żory – Cieszyn
- droga nr 17 (E8): Warszawa – Sochaczew – Łowicz – Kutno – Krośniewice – Koło – Konin – Września – Poznań – Pniewy – Skwierzyna
- droga nr 18 (E12): Łowicz – Głowno – Łódź – Pabianice – Zduńska Wola – Sieradz – Złoczew – Kępno – Oleśnica – Wrocław – Ząbkowice Śląskie – Kłodzko – Kudowa-Zdrój – granica państwa (przejście graniczne)
- droga nr 19: Płońsk – Sierpc – Lipno – Toruń – Bydgoszcz – Nakło nad Notecią – Piła – Wałcz – Stargard Szczeciński – Szczecin
W 1968[8] na drogach państwowych pokrywających się z trasami europejskimi zaprzestano stosowania oznakowania krajowej numeracji trasy[9].
1 października 1985 pojęcie „drogi państwowe” zastąpiono pojęciem „drogi krajowe”[10], a w grudniu 1985 r. opracowano reformę sieci drogowej[11]. Niektóre z wprowadzonych 14 lutego 1986 numerów dróg krajowych mają do dziś niezmieniony przebieg. 1 stycznia 1999[12] zaczął obowiązywać podział na numery jedno-, dwu-, trzy- i pięciocyfrowe. Najwyższy z nich dotyczył drogi krajowej nr 48143 Frampol – Gorajec – Szczebrzeszyn[12][13] (obecnie droga nr 74). W 2000 r. ponownie dokonano reformy sieci drogowej – opracowano nowy przebieg dróg krajowych, z których trasy mające oznaczenia jedno- i dwucyfrowe zachowały kategorię[14], zaś trzycyfrowe przeklasyfikowano na drogi wojewódzkie[14] oraz zniesiono pięciocyfrowe.
W sierpniu 2024 roku Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad wysłała do publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej ogłoszenie o przetargu na zaprojektowanie i zbudowanie nowej drogi krajowej, która ma połączyć drogę ekspresową S6 z planowaną elektrownią jądrową Lubiatowo-Kopalino[15]. Trasa ma być na całej długości jednojezdniowa oraz mieć parametry klasy GP[15].
Klasyfikacja
Do dróg krajowych zgodnie z Ustawą o drogach publicznych zalicza się[16]:
- autostrady i drogi ekspresowe oraz drogi leżące w ich ciągach do czasu wybudowania autostrad i dróg ekspresowych;
- drogi międzynarodowe;
- drogi stanowiące inne połączenia zapewniające spójność sieci dróg krajowych;
- drogi dojazdowe do ogólnodostępnych przejść granicznych obsługujących ruch osobowy i towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów (zespołu pojazdów) lub wyłącznie ruch towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów (zespołu pojazdów);
- drogi alternatywne dla autostrad płatnych;
- drogi stanowiące ciągi obwodnicowe dużych aglomeracji miejskich.
Wykaz dróg krajowych
Podany niżej wykaz dróg jest zgodny z Zarządzeniem nr 7 Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 2 kwietnia 2026 r. w sprawie nadania numerów drogom krajowym:
… – brak ciągłości drogi
Zniesione drogi krajowe
| Numer | Ostatni przebieg | Lata obowiązywania numeru | Uwagi |
|---|---|---|---|
| Bielsko-Biała – Żywiec – Zwardoń – granica państwa | 2000–2016 | w sierpniu 2016 roku włączona do drogi krajowej nr 1 | |
| Nowy Dwór Mazowiecki – 7 (Kazuń) | 2000–2026 | zniesiona na podstawie zarządzenia GDDKiA w kwietniu 2026 | |
| węzeł Wrocław Psie Pole – Długołęka – Wrocław |
|
zastąpiona przez drogę wojewódzką nr 372 na odcinku od węzła Wrocław Psie Pole do Długołęki, dalszy odcinek obecnie stanowi drogę gminną | |
| Brzesko – Krzyżówka – Krynica-Zdrój | 1986–2000 | numer pozostaje nieużywany od reformy sieci dróg krajowych w 2000 r. |
Zobacz też
- Autostrady i drogi ekspresowe w Polsce
- Drogi wojewódzkie w Polsce
- Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad
- Krajowy Fundusz Drogowy
- Rada ds. Autostrad
- Klasy i kategorie dróg w Polsce
Uwagi
- ↑ Nie dotyczy autostrad i dróg ekspresowych.
- ↑ Długość wyłącznie autostrad dwujezdniowych.
- ↑ Długość wyłącznie dróg ekspresowych dwujezdniowych.
Przypisy
- ↑ a b c d Ogólne informacje o sieci dróg krajowych. gov.pl. [dostęp 2025-08-01]. (pol.).
- ↑ a b Sieć dróg szybkiego ruchu. gov.pl. [dostęp 2025-08-01]. (pol.).
- ↑ Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, NAJ na drogach krajowych [online], gov.pl | Serwis Rzeczypospolitej Polskiej, 22 października 2025 [dostęp 2025-10-22] (pol.).
- ↑ Ustawa z dnia 10 grudnia 1920 r. o budowie i utrzymaniu dróg publicznych w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1921 r. Nr 6, poz. 32 (ISAP)).
- ↑ Rozporządzenie Ministra Transportu Drogowego i Lotniczego oraz Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 24 stycznia 1952 r. w sprawie ustalenia sieci dróg państwowych. (Dz. U. z 1952 r. Nr 6, poz. 39 (ISAP)).
- ↑ W latach 70. XX wieku dokonano kolejnej zmiany numeracji. Przykładowo ówczesna droga państwowa nr 17 Kostrzyn – Skwierzyna – Pniewy otrzymała oznaczenie T8 na odcinku łączącym Skwierzynę z Pniewami.
- ↑ Atlas samochodowy Polski 1:500 000. Wyd. IV. Warszawa: Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych, 1965.
- ↑ bogdanow°: Drogi międzynarodowe w Polsce w latach 1960–1985. Polska-org.pl, 2021-06-06. [dostęp 2021-07-02]. (pol.).
- ↑
Odcinki dróg o wspólnym przebiegu szlaku (dwa numery) należy znakować dwoma numerami, jeżeli obie drogi mają ten sam charakter (międzynarodowy lub krajowy). W takim przypadku tabliczkę z numerem niższym umieszcza się nad tabliczką z numerem wyższym. Nie stosuje się podwójnej numeracji w przypadku wspólnego odcinka dla drogi międzynarodowej i krajowej; taki odcinek znakuje się tylko numerem drogi międzynarodowej
Instrukcja o znakach i sygnałach na drogach, wyd. 1, Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1975. - ↑
1. Drogi publiczne ze względu na funkcje w sieci drogowej dzielą się na następujące kategorie:
- 1. drogi krajowe,
- 2. drogi wojewódzkie,
- 3. drogi gminne oraz lokalne miejskie,
- 4. drogi zakładowe.
Art. 2 Ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 1985 r. Nr 14, poz. 60 (ISAP)) - ↑ Uchwała nr 192 Rady Ministrów z dnia 2 grudnia 1985 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg krajowych (M.P. z 1986 r. Nr 3, poz. 16 (ISAP)).
- ↑ a b Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz. U. z 1998 r. Nr 160, poz. 1071 (ISAP)).
- ↑ Polska: mapa samochodowa z podziałem administracyjnym 1:700 000, wyd. V Zmienione, poprawione i uaktualnione, Szczecin: Wydawnictwo Kartograficzne KOMPAS, 1999–2000, ISBN 83-904373-7-6.
- ↑ a b
§ 4.1 Ustala się następujący sposób numeracji dróg:
- 1) drogi krajowe:
- a) autostrady – litera A i liczba jedno- lub dwucyfrowa,
- b) drogi ekspresowe – litera S i liczba jedno- lub dwucyfrowa,
- c) pozostałe drogi krajowe – liczba jedno- lub dwucyfrowa,
- 2) drogi wojewódzkie – liczba trzycyfrowa
Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 28 lutego 2000 r. w sprawie numeracji i ewidencji dróg oraz obiektów mostowych (Dz. U. z 2000 r. Nr 32, poz. 393 (ISAP)) - 1) drogi krajowe:
- ↑ a b Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, W poszukiwaniu wykonawców drogi krajowej do elektrownii jądrowej [online], gov.pl | Serwis Rzeczypospolitej Polskiej, 6 sierpnia 2024 [dostęp 2024-08-07] (pol.).
- ↑ Ustawa o drogach publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1693 (ISAP), Art. 5. 1.).
- ↑ Aktualnie oznakowanie drogi nr 90 posiada odcinek drogi | Kwidzyn 55 – Korzeniewo – most przez Wisłę – Jeleń 91.
- ↑ Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2019 r. w sprawie pozbawienia dróg kategorii dróg krajowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1850 (ISAP)).
- Informacja NIK o wynikach kontroli finansowania utrzymania dróg krajowych ze środków specjalnych. bip.nik.gov.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2005-05-22)]. (2004)
- Aktualna mapa stanu nawierzchni dróg w Polsce