Daria Trafankowska
| |
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Zawód | |
| Współmałżonek | |
| Lata aktywności |
1976–2004 |
Daria „Duśka” Trafankowska (ur. 5 stycznia 1954 w Poznaniu, zm. 9 kwietnia 2004 w Warszawie) – polska aktorka telewizyjna i teatralna, lektorka, prezenterka telewizyjna i dziennikarka radiowa.
Życiorys
Rodzina i edukacja
Była córką Janusza Trafankowskiego i jego żony, Krystyny z domu Antoniewskiej[2]. Jej matka była aktorką i spikerką radiową, a ojciec zajmował się sitodrukiem[3].
Ukończyła XVII Liceum Ogólnokształcące im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Warszawie[4]. Była absolwentką Wydziału Aktorskiego Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi; w 1979 obroniła pracę dyplomową o teatrze Andrzeja Wajdy[5]. W trakcie studiów otrzymała nagrodę Srebrnej Ryby dla najzdolniejszej studencki wydziału aktorskiego od dziekana Jana Rybkowskiego[6].
Kariera zawodowa
Jako aktorka zadebiutowała główną rolą w oświatowym filmie inscenizowanym Jadwigi Żukowskiej O dzieciach niejadkach (1961) u boku Mieczysława Pawlikowskiego[7]. W okresie nastoletnim była redaktorką czasopisma harcerskiego „Na Przełaj” i należała do Klubu Młodych Autorów[8]. Przez dwa lata występowała w łódzkim teatrze pantomimy[9].
Wystąpiła w filmie Jerzego Kołodziejczyka Anioły pod choinką (1975)[10]. Następnie zagrała główne role w filmach: Właśnie o miłości (1977) Juliusza Janickiego i Zdjęcia próbne (1977) Agnieszki Holland[11]. Została także obsadzona w roli matki głównego bohatera niemieckiego dramatu wojennego Volkera Schlöndorffa Blaszany bębenek (1979), ale ostatecznie nie zagrała w tym filmie, bo nie uzyskała na czas paszportu[12]. W latach 70. zagrała także drugoplanową rolę w serialu Polskie drogi (1977)[6] i dramacie Krzysztofa Zanussiego Spirala (1978).
Po ukończeniu studiów była adeptką w Teatrze im. Aleksandra Fredry w Gnieźnie[13]. Następnie występowała w teatrach warszawskich: Narodowym (do 1983), Powszechnym (od 1983; debiut: tytułowa rola w spektaklu Iwona, księżniczka Burgunda) i Komedia[14]. Grała Gruszeńkę w spektaklu Bracia Karamazow (reż. Ingold Wildenauer) w Schauspielhaus w Zurychu[15].
Kilkukrotnie wystąpiła w produkcjach wyreżyserowanych przez jej męża, Waldemara Dzikiego; zagrała matki głównych bohaterów filmów: Cudowne dziecko (1987)[16] i Życie za życie. Maksymilian Kolbe (1991) oraz główną rolę w spektaklu Teatrze Telewizji Dwoje na huśtawce (1990)[17].
W 1993 wraz z przyjaciółką, Renatą Berger, założyła agencję scenariuszowo-artystyczną „Axis & Plot”[18].
W latach 1995–2000 wspólprowadziła (z Januarym Brunovem) teleturniej matematyczny dla dzieci Szalone liczby w TVP2[19]. W latach 90. zdobyła powszechną rozpoznawalność dzięki roli siostry oddziałowej Danuty Dębskiej w serialu Na dobre i na złe w TVP2[20].
Zmarła na raka trzustki[21][22]. 15 kwietnia 2004 została pochowana w Warszawie na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 207-4-5)[23].
Życie prywatne
W okresie licealnym była związana z historykiem Krzysztofem Skupieńskim[24]. Rozwiedziona z reżyserem Waldemarem Dzikim[25], z którym miała syna, Wita (ur. 17 sierpnia 1980)[26][27].
Upamiętnienie
Od 2009 jest patronką jednego ze skwerów w Warszawie[28].
Role teatralne
Role filmowe i telewizyjne
- Zdjęcia próbne (1976) – Anka Karaszkiewicz
- Polskie drogi (1976) – Kasia Kozakiewicz
- Coś za coś (1977) – nowo przyjęta asystentka Anny
- Ślad na ziemi (1978) – Hanka, córka sołtysa
- Spirala (1978) – pielęgniarka
- Dom (1980) – Jadźka, siostra Wiktora
- Bołdyn (1981) – sierżant Elka Winiarska
- Noc poślubna w biały dzień (1982) – Małgosia
- Stan wewnętrzny (1983) – sąsiadka Jakuba
- Niedzielne igraszki (1983) – opiekunka z TPD
- Rok spokojnego słońca (1984) – dziewczyna wydająca jedzenie po koncercie
- Inna wyspa (1986) – siostra Klara
- Cudowne dziecko (1986) – mama Piotra
- Ucieczka z kina „Wolność” (1990) – Jurczyk, pani z kuratorium
- Koniec gry (1991) – Anka, siostra Janusza
- Kraj świata (1993) – kobieta czekająca na cud
- Polska śmierć (1994) – żona Roberta
- Tato (1995) – Małgorzata Piotrowska, psychiatra
- A piekło, Isabelle? (1996) teatr TV – Yvonne Gouin
- Moja Angelika (1999) – gospodyni domu - bazy grupy pościgowej
- Na dobre i na złe (1999–2004) – oddziałowa Danuta Dębska-Tretter
- Wyrok na Franciszka Kłosa (2000) – bufetowa
Polski dubbing
Przypisy
- ↑ Daria Trafankowska w bazie filmpolski.pl
- ↑ Karolak 2004 ↓, s. 13, 23, 26.
- ↑ Karolak 2004 ↓, s. 13, 23, 34–35.
- ↑ Karolak 2004 ↓, s. 39, 49.
- ↑ Karolak 2004 ↓, s. 12, 15.
- ↑ a b Karolak 2004 ↓, s. 15.
- ↑ Karolak 2004 ↓, s. 11–12.
- ↑ Karolak 2004 ↓, s. 44, 48.
- ↑ Karolak 2004 ↓, s. 140–141.
- ↑ Karolak 2004 ↓, s. 17.
- ↑ Karolak 2004 ↓, s. 12.
- ↑ Karolak 2004 ↓, s. 12–13.
- ↑ Karolak 2004 ↓, s. 54.
- ↑ Karolak 2004 ↓, s. 15, 64, 87, 170, 182, 186.
- ↑ Karolak 2004 ↓, s. 207–209.
- ↑ Karolak 2004 ↓, s. 14.
- ↑ Karolak 2004 ↓, s. 14–15.
- ↑ Karolak 2004 ↓, s. 71, 73–74.
- ↑ AR: Retro telewizja. "Szalone liczby": tylko Trafankowska tak potrafiła mówić o matematyce. wp.pl, 2014-12-13. [dostęp 2024-03-28]. (pol.).
- ↑ Karolak 2004 ↓, s. 11.
- ↑ Jan Stradowski, Słodki zabójca [online], Wprost, 27 lutego 2005 [dostęp 2025-02-21].
- ↑ "Za bary z raczyskiem". Daria Trafankowska: życie, mąż, choroba, wspomnienia [online], Kobieta Onet, 4 stycznia 2021 [dostęp 2025-02-21].
- ↑ Cmentarz Stare Powązki: Daria Trafankowska, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2020-05-24].
- ↑ Karolak 2004 ↓, s. 44, 54–55.
- ↑ Karolak 2004 ↓, s. 18, 21.
- ↑ „Tygodnik „Życie na Gorąco””. 22/2016, s. 32-33, 2 czerwca 2016. Warszawa: Wydawnictwo Bauer. ISSN 1232-8944.
- ↑ Karolak 2004 ↓, s. 219.
- ↑ Ulice Twojego Miasta; Skwer Duśki Trafankowskiej [online], www.ulicetwojegomiasta.pl [zarchiwizowane z adresu 2012-07-18] (pol.).
Bibliografia
- Hanna Karolak: Duśka. Opowieść o Darii Trafankowskiej. Warszawa: Kowalska / Stiasny, 2004. ISBN 83-918151-2-9.