Tytus, Romek i A’Tomek
Tytus (w środku), Romek (po lewej) i A’Tomek (po prawej) oraz ich twórca, Henryk Jerzy Chmielewski | |
| Scenariusz | |
|---|---|
| Rysunki | |
| Kraj wydania | |
| Język | |
| Data pierwszego wydania | |
| Wydawca |
Wydawnictwo Harcerskie |
| Tomów |
40 |
Tytus, Romek i A’Tomek – seria komiksów autorstwa Henryka Jerzego Chmielewskiego, wydawana w latach 1957–2021. Początkowo publikowana była na łamach młodzieżowej gazety „Świat Młodych”, od 1966 także w wersji książkowej. Był to najdłużej ukazujący się polski komiks.
Pierwsze wydanie serii komiksowej ukazało się 22 października 1957, w numerze 85 (624) „Świata Młodych”, pod tytułem Romek i A’Tomek[1]. Występowało w nim dwu tytułowych bohaterów, jeszcze bez postaci Tytusa, który pojawił się dopiero w drugim wydaniu[1].
Treść
Dwaj harcerze, Romek i A’Tomek, starają się uczłowieczyć człekokształtną małpę – Tytusa de Zoo. Tytus posiada, wbrew pozorom, więcej cech ludzkich niż małpich. Kolejne księgi komiksu to podróże bohaterów w rozmaite dziedziny wiedzy, w wymyślnych pojazdach skonstruowanych przez prof. T.Alenta lub A’Tomka. Tytus, Romek i A’Tomek zawsze pakują się w jakieś kłopoty, ale udaje się im z nich wybrnąć[2][3].
Narracja w komiksach jest groteskowa i humorystyczna, istotne są jednak elementy dydaktyczne, tyczące się nauk przyrodniczych i historii[2][4].
Odbiór
Tytus, Romek i A’Tomek jest uważany za klasykę polskich serii komiksowych[5] i jeden z najpopularniejszych polskich komiksów[2]. Już w 1979 roku został zaliczony do „najwybitniejszych osiągnięć polskiego komiksu”[6].

Rozwój serii
Krzysztof Grzegorzewski, analizując serię o Tytusie w kontekście wpływu cenzury i propagandy na twórczość Chmielewskiego, zwrócił uwagę na rozwój głównych bohaterów. Np. Romek i A'Tomek w pierwszych tomach są infantylni i „noszą wszelkie cechy modelowej młodzieży PRL”, z czasem dojrzewając, nabierają wyraźniejszych cech indywidualnych.
Podobnie elementy dydaktyzmu i propagandy, mocno obecne w pierwszych tomach (np. Księga IV zawiera „niemal jawną propagandę Ludowego Wojska Polskiego”, a Księga V – krytykę kapitalizmu i USA), zanikają w latach późniejszych, gdy w tomach (od ok. Księgi XIII) pojawia się nawet nieistotnie zawoalowana krytyka totalitarnego ustroju PRL[7].
Główni bohaterowie
Pierwotnie bohaterami serii komiksowej byli dwaj chłopcy – Romek i A’Tomek (w wydaniach albumowych zostali przedstawieni już jako harcerze; zmiana ta została wprowadzona w 1965 roku[8], w wyniku nacisków ze strony Wydawnictwa Harcerskiego[9]; w pierwszych historiach zebranych w Księdze Zero mają do harcerstwa stosunek raczej lekceważący[10]). Potem dołączył do nich szympans Tytus.
- Tytus de Zoo – szympans, oblatywacz pojazdów, znaleziony w rakiecie (wersja ze „Świata Młodych”) lub narysowany przez Papcia Chmiela (wersja z Księgi I), wszędobylski, odważny, dobroduszny, pomysłowy, ale czasem złośliwy – główny bohater wszystkich komiksów. Początkowo w „Świecie Młodych” miał ogon, ale po pewnym czasie mu „zniknął”. W wydaniach albumowych został wciągnięty do harcerstwa przez chłopców.
- Romek – wysoki, chudy, długowłosy, złośliwiec-buntownik, zarazem tchórzliwy. Wątpi w uczłowieczenie Tytusa.
- A’Tomek – niski, gruby, inteligentny, zarozumiały, o zdolnościach przywódczych (w wydaniach albumowych został zastępowym). Jego hobby to układanie krótkich wierszyków. Głównodowodzący trójki.
- Prof. T.Alent (czasem nazywany po prostu „Talent”) – ekscentryczny naukowiec-wynalazca, twórca i założyciel Instytutu Wszechzbytków, gdzie powstają fantastyczne pojazdy i inne wynalazki dla Tytusa, Romka i A’Tomka. Ma sporo myszek, na których testuje swoje eksperymenty. Często bawią się w jego włosach lub chodzą po nim.
- Papcio Chmiel – rysunkowa wersja autora komiksu, artysta malarz, przypadkowy twórca Tytusa, wychowawca i autorytet moralny Tytusa, Romka i A’Tomka. Często ingeruje w przygody bohaterów.
Księgi
W serii ukazało się 31 albumów zwanych „księgami” oraz 8 ksiąg zbiorczych pt. „Złota księga przygód”, a także albumy zawierające przedruki ze „Świata Młodych” i innych gazet, „Księga TVP” oraz wydania kolekcjonerskie:
- Księga I – Tytus zostaje harcerzem (narodziny i uczłowieczanie Tytusa przez wstąpienie do harcerstwa);
- Księga II – Tytus zdobywa rozaliowe prawo jazdy (bohaterowie zdobywają rozaliowe prawka jazdy, poznając przepisy ruchu drogowego);
- Księga III – Tytus kosmonautą (bohaterowie uprowadzają rakietę/prom i podróżują w kosmosie, poznając obce formy życia);
- Księga IV – Tytus żołnierzem (bohaterowie bawią się w wojsko, w nagrodę w konkursie rysunkowym odbywają prawdziwe ćwiczenia wojskowe);
- Księga V – Podróż do ćwierć koła świata (bohaterowie wyruszają w podróż do ćwierć koła świata, poznając takie miejsca jak Szwecja, Anglia, Arktyka, Kuba, Afryka);
- Księga VI – Tytus olimpijczykiem (Romek i A’Tomek postanawiają wystawić Tytusa do zawodów olimpijskich, w tym celu trenują go w różnych dziedzinach sportu);
- Księga VII – Tytus poprawia dwóję z geografii Polski (koniec roku szkolnego, a Tytus ma mieć poprawkę z geografii Polski, Romek i A’Tomek pokazują mu więc nasz kraj);
- Księga VIII – Tytus zdobywa sprawność astronoma (Akcja Frombork, bohaterowie pomagają oczyścić jedno z miast Kopernika, magiczny aparacik przenosi ich w przeszłość, by mogli sami spotkać wielkiego astronoma);
- Księga IX – Tytus na dzikim Zachodzie (Tytus wskakuje do westernu w kinie i zostaje kowbojem, Romek i A’Tomek śpieszą mu na ratunek);
- Księga X – Ochrona przyrody (bohaterowie testują nowy pojazd, który awaryjnie ląduje na bezludnej wyspie, z braku paliwa chłopcy przechodzą wszystkie epoki rozwoju ludzkości, by je wyprodukować, zanieczyszcza to środowisko wyspy);
- Księga XI – Ochrona zabytków (ratując ruinę zabytkowego zamku przed rozbiórką bohaterowie spotykają duszka, który przenosi ich w czasy dawnej Polski, by mogli wykraść plany budowy tego zamku, uczestnicząc w zamachu Chytrozłotków na księcia Jedzosława);
- Księga XII – Operacja Bieszczady ’40 (bohaterowie w ramach harcerskiej akcji Bieszczady 40 wyjeżdżają w góry, by zbudować tam stanicę);
- Księga XIII – Wyprawa na wyspy Nonsensu (prof. T.Alent nakłania chłopców do zbadania nieznanych Wysp Nonsensu, zamieszkanych przez dziwne ludy);
- Księga XIV – Nowe metody nauczania (Romek i A’Tomek organizują szkołę dla Tytusa i próbują go uczyć zwyczajnych szkolnych przedmiotów, pomocą staje się ucząca maszyna profesora T.Alenta);
- Księga XV – Tytus geologiem (prof. T.Alent ma dla chłopców zadanie do wykonania – zbadanie co jest pod ziemią);
- Księga XVI – Tytus dziennikarzem (Tytus niechcący dostaje posadę redaktora naczelnego i zaczyna wraz z Romkiem i A'Tomkiem zbierać materiały na artykuły);
- Księga XVII – Uczłowieczanie Tytusa przez umuzykalnienie (Romek i A’Tomek podejmują się umuzykalnić Tytusa, by go uczłowieczyć, w końcu Tytus zostaje porwany przez UFO, teraz on umuzykalnia kosmitów);
- Księga XVIII – Uczłowieczanie Tytusa przez uplastycznienie (tym razem Tytus odkrywa możliwość wskakiwania do obrazów i zostaje porwany);
- Księga XIX – Uteatralnienie Tytusa (Romek i A’Tomek zabierają mocą wyobraźni Tytusa w różne epoki, gdzie stają się aktorami);
- Księga XX – Druga wyprawa na wyspy Nonsensu (nowym pojazdem bohaterowie ruszają na odkrycie nieodkrytych jeszcze ostatnich Wysp Nonsensu);
- Księga XXI – Wyprawa do krainy mrówek (chory Tytus nacierany jest spirytusem na mrówkach i w czasie snu zwiedza z Romkiem i A'Tomkiem mrowisko);
- Księga XXII – Tytus gangsterem (łobuz Tytus zostaje eksperymentalnie pogromcą gangsterów);
- Księga XXIII – Tytus w walce z narkotykami (Tytus poznaje manowce brania bzikotyków, razem z Romkiem i A'Tomkiem trafiają do ich fabryki);
- Księga XXIV – Tytus w NATO (zanim Polska weszła do NATO bohaterowie postanowili przejść nowe przygotowanie do służby wojskowej);
- Księga XXV – Tytus się żeni (pojawia się Szympansia, w której Tytus się zakochuje; w życie bohaterów wkroczyła kobieta);
- Księga XXVI – Podróż poślubna Tytusa (Tytus marzy o podróży poślubnej z Szympansią, trafiają na wykopaliska do wsi Szwajcaria);
- Księga XXVII – Tytus graficiarzem (bohaterowie mają różne sny, Tytus np. śni, że jest wytwórcą kodów kreskowych);
- Księga XXVIII – Tytus internautą (Tytus zostaje przeskanowany do internetu);
- Księga XXIX – Tytus piernikarzem (Tytus, Romek i A’Tomek zostają przeniesieni do średniowiecznego Torunia; A’Tomek jest właścicielem Pierpolu, Romek czeladnikiem, a Tytus uczniem);
- Księga XXX – Wyprawa po owoce chichotu (Tematem przewodnim Księgi XXX jest walka z otyłością profesora T.Alenta, w której główne role grają oczywiście Tytus, Romek i A’Tomek. Akcja jest jak zwykle naszpikowana przygodami i zabawnymi incydentami. Profesor T.Alent pragnie być szczupłym i zdrowym, w odpowiedzi na co cała trójka przystępuje do wytężonej pracy);
- Księga XXXI – Tytus kibicem (Tytus próbuje wyleczyć się z nerwicy z pomocą różnych zwierząt);
- „Księga TVP” – wydana w 2000 roku.
- „Księga Zero” – zawiera krótkie historyjki, publikowane dawniej w „Świecie Młodych”. Wydana w 2002 roku.
- „Księga 80-lecia” – przedruki ze „Świata Młodych”. Wydana z okazji 80. urodzin Papcia Chmiela w 2003 roku.
- „Tytus, Romek i A’Tomek jako warszawscy powstańcy 1944 (z wyobraźni Papcia Chmiela narysowani)” – wydany w 2009 roku – album zawiera 36 plansz.
- „Tytus, Romek i A’Tomek w Bitwie Warszawskiej 1920 roku (z wyobraźni Papcia Chmiela narysowani)” – wydany w 2010 roku – album zawiera 36 plansz.
- „Tytus, Romek i A’Tomek w bitwie grunwaldzkiej 1410 roku (z wyobraźni Papcia Chmiela narysowani)” – premiera: 12 maja 2011 – album zawiera 38 plansz.
- „Tytus, Romek i A’Tomek w odsieczy wiedeńskiej 1683 roku (z wyobraźni Papcia Chmiela narysowani)” – premiera: 13 maja 2012 – album zawiera ponad 36 plansz.
- „Tytus, Romek i A’Tomek w wojnie o niepodległość Ameryki (z wyobraźni Papcia Chmiela narysowani)” – premiera: 9 maja 2013 – album zawiera 39 plansz.
- „Tytus, Romek i A’Tomek jako rycerze Bolesława Krzywoustego (z wyobraźni Papcia Chmiela narysowani)” – premiera: maj 2014.
- „Tytus, Romek i A'Tomek poznają historię hymnu Polski (z wyobraźni Papcia Chmiela narysowani)” – premiera: październik 2016.
- „Tytus, Romek i A'Tomek obchodzą 100-lecie odzyskania niepodległości Polski (z wyobraźni Papcia Chmiela narysowani)” – premiera: 25 września 2018.
- „Tytus, Romek i A'Tomek na Jedwabnym Szlaku (z wyobraźni Papcia Chmiela narysowani)” – premiera: wrzesień 2019.
- „Tytus, Romek i A'Tomek pomagają księciu Mieszkowi ochrzcić Polskę (z wyobraźni Papcia Chmiela narysowani)” – premiera: 28 stycznia 2021.
Zestawienie ksiąg i nazw pojazdów
Jeśli nie podano inaczej, twórcą pojazdów był prof. T. Alent.
| Księga | Rok pierwszego wydania |
Potoczna nazwa księgi | Pojazdy |
|---|---|---|---|
| I | 1966 | Tytus zostaje harcerzem | – |
| II | 1967 | Tytus zdobywa rozaliowe prawo jazdy | Rozalia (w pierwszym wydaniu zbudowana przez A'Tomka, w późniejszym – przez profesora Talenta) |
| III | 1968 | Tytus kosmonautą | rakieta 1 i 2 (twórcy nieznani), zwierzę kosmiczne karbulot |
| IV | 1969 | Tytus żołnierzem | Rakietowóz zbudowany przez chłopców |
| V | 1970 | Podróż do ćwierć koła świata | Wannolot zbudowany przez A'Tomka |
| VI | 1971 | Tytus olimpijczykiem | Trąbolot (twórca nieznany) |
| VII | 1972 | Tytus poprawia dwóję z geografii Polski | odrzutki (twórca nieznany) |
| VIII | 1973 | Tytus zdobywa sprawność astronoma | Aparacik (wehikuł czasu) |
| IX | 1974 | Tytus na dzikim Zachodzie | – |
| X | 1975 | Ochrona przyrody | Mielolot/Młynkolot |
| XI | 1977 | Ochrona zabytków | Prasolot |
| XII | 1977 | Operacja Bieszczady ’40 | Bąkolot |
| XIII | 1979 | Wyprawa na wyspy Nonsensu | Slajdolot |
| XIV | 1980 | Nowe metody nauczania | Gwizdkolot |
| XV | 1981 | Tytus geologiem | Wkrętacz |
| XVI | 1982 | Tytus dziennikarzem | Syfonolot |
| XVII | 1985 | Uczłowieczanie Tytusa przez umuzykalnienie | Okarynolot/lądownik Mandolina |
| XVIII | 1987 | Uczłowieczanie Tytusa przez uplastycznienie | Aerografolot |
| XIX | 1992 | Uteatralnienie Tytusa | – |
| XX | 1992 | Druga wyprawa na wyspy Nonsensu | Videobzikolot |
| XXI | 1994 | Wyprawa do krainy mrówek | Formicikusolot |
| XXII | 1996 | Tytus gangsterem | Gangsterolot. Cyber. 2 promienie |
| XXIII | 1997 | Tytus w walce z narkotykami | Bzikotykolot |
| XXIV | 1998 | Tytus w NATO | WanNATOlot |
| XXV | 2000 | Tytus się żeni | Sterowiec |
| XXVI | 2001 | Podróż poślubna Tytusa | Lovelot |
| XXVII | 2002 | Tytus graficiarzem | – |
| XXVIII | 2003 | Tytus internautą | Livescaner/Suszarkolot |
| XXIX | 2004 | Tytus piernikarzem | – |
| XXX | 2006 | Wyprawa po owoce chichotu | Kapustogrocholot |
| XXXI | 2008 | Tytus kibicem | – |
Komiksy gazetowe, promocyjne itp.
- Tytus, Romek i A’Tomek – W kosmosie. Spotkanie z Tytusem, „Świat Młodych” | 1957;
- Tytus, Romek i A’Tomek – Podróż do Australii, „Świat Młodych” | 1958;
- Tytus, Romek i A’Tomek – Na Wyspach Bożego Narodzenia, „Świat Młodych” | 1959;
- Tytus, Romek i A’Tomek – Podróż w czasie, „Świat Młodych” | 1960, wyd. albumowe zmienione: Księga VIII;
- Tytus, Romek i A’Tomek – Różne przygody, „Świat Młodych” | 1961;
- Tytus, Romek i A’Tomek – Na obozie harcerskim, „Świat Młodych” | 1962, wyd. albumowe zmienione: Księga I;
- Tytus, Romek i A’Tomek – Rozalia, „Świat Młodych” | 1962, wyd. albumowe zmienione: Księga II;
- Tytus, Romek i A’Tomek – Podróż poduszkowcem, „Świat Młodych” | 1963;
- Tytus, Romek i A’Tomek – Tytus w redakcji. Zawody Tytusa, „Świat Młodych” | 1964;
- Tytus, Romek i A’Tomek – Wyprawa autokonikiem i wirolotem, „Świat Młodych” | 1964;
- Tytus, Romek i A’Tomek – Spółdzielnia „Odnawianko”, „Świat Młodych” | 1965;
- Tytus, Romek i A’Tomek – Zabawa w wojsko, „Świat Młodych” | 1965, wyd. albumowe zmienione: Księga IV;
- Tytus, Romek i A’Tomek – W kosmosie, „Świat Młodych” | 1966, wyd. albumowe zmienione: Księga III;
- Tytus, Romek i A’Tomek – Jednoplanszowe przygody, „Świat Młodych” | 1967;
- Tytus, Romek i A’Tomek – Wyprawa wannolotem na olimpiadę w Meksyku, „Świat Młodych” | 1968;
- Tytus, Romek i A’Tomek – Tytus w szkole, „Świat Młodych” | 1970;
- Tytus, Romek i A’Tomek – Western, „Świat Młodych” | 1970, wyd. albumowe zmienione: Księga IX;
- Tytus, Romek i A’Tomek – Wyprawa pod głaz babci Straszakowej, „Świat Młodych” | 1971;
- Tytus, Romek i A’Tomek – Mielolotem przez epoki historyczne, „Świat Młodych” | 1972;
- Tytus, Romek i A’Tomek – Wycieczka zimowa. Wyprawa na Wyspy Mrówcze, „Świat Młodych” | 1973;
- Tytus, Romek i A’Tomek – Wyprawa młynkolotem, „Świat Młodych” | 1974;
- Tytus, Romek i A’Tomek – 35 lat „Świata Młodych”, „Świat Młodych” | 1984;
- Tytus, Romek i A’Tomek – W teatrze, „Świat Młodych” | 1985;
- Tytus, Romek i A’Tomek – Historie przedksiążeczkowe „Super Boom” | 1993–1994;
- Tytus – Reklama lodów, „Super Boom” | 1994;
- Tytus, Romek i A’Tomek – Humoreski, „Gazeta Wyborcza” wyd. krakowskie | 1994;
- Tytus, Romek i A’Tomek – Humoreski, „Super Express – Gilotyna” | 1996;
- Tytus i telewizja, Super-TV | 1996;
- Tytus gorylem, Krakers | 1997;
- Tytus na WOŚP | 1999;
- Tytus księga TVP, Biuro reklamy TVP | 2000;
- Tytus sprzedaje maszynkę do ostrzenia żyletek, Biuro reklamy TVP | 2000.
W kulturze
Adaptacje
- W 1985 roku miała miejsce premiera spektaklu teatralnego „Tytus, Romek i A’Tomek”, autorstwa Anny Amarylis i Jerzego Boma[11].
- W latach 1989–1990, w poznańskim Studiu Filmów Animowanych Poltel, powstały dwa 10-minutowe odcinki serialu animowanego o przygodach Tytusa, Romka i A’Tomka. Reżyserem pierwszego odcinka był Witold Giersz, a drugiego – Waldemar Szajkowski. Głosów użyczyli: Alina Hojnacka-Przeździak, Gustaw Lutkiewicz, Arkadiusz Niezgoda, Dominik Poręcki, Ryszard Olesiński i Eugeniusz Robaczewski.
- W 2002 roku powstał animowany film pełnometrażowy Tytus, Romek i A’Tomek wśród złodziei marzeń (reż. Leszek Gałysz, scen. Małgorzata Sikorska-Miszczuk) wraz ze ścieżką dźwiękową. Nie jest to adaptacja żadnego komiksu. Tytusowi głosu użyczył Marek Kondrat, w Romka wcielił się Wojciech Malajkat, a w A'Tomka – Piotr Gąsowski. Inne postacie dubbingowali Andrzej Chyra (Saligia), Artur Barciś (Oliviero) i Paweł Szczesny (Profesor T.Alent).
- W styczniu 2005 została wydana komputerowa gra przygodowo-zręcznościowa pod tytułem „Tytus, Romek i A’Tomek”, w której wcielający się w Tytusa gracz musiał powstrzymać rebelię zbuntowanych robotów.
- W 2022 roku studio EGoFILM ogłosiło, że planuje filmową adaptację przygód Tytusa, Romka i A'Tomka[12].
W muzyce
- Zespół Blenders nagrał w 1997 piosenkę „Banan i drzewo”, która treścią nawiązywała do komiksu, zaś w teledysku wykorzystano animowane wstawki ukazujące różne sceny z komiksów Papcia Chmiela. Pomysł oraz teledysk zrealizował ANIM Marek Kuźnicki. Klip był emitowany m.in. w MTV.
- W 2005 grupa Hurt wydała piosenkę „Załoga G”, w której refrenie pojawia się fraza „tak jak (…) Tytus, Romek i A’Tomek”. Utwór dotarł do pierwszego miejsca listy przebojów Programu Trzeciego.
Upamiętnienie
W 2009 roku Poczta Polska wprowadziła do obiegu trzy znaczki z bohaterami komiksu Papcia Chmiela, przedstawiając ich w konwencji zdjęć z policyjnej kartoteki[13].
Tytus, Romek i A'Tomek. Nowe przygody
W maju 2026 wydawnictwo Prószyński i S-ka reaktywowało serię „Tytus, Romek i A’Tomek”, wydając księgę z nowym zespołem twórców. Za scenariusz odpowiadali Karol Weber i Artur Chmielewski, syn twórcy oryginalnej serii. Za szatę graficzną odpowiadał Zbigniew Larwa[14].
Zobacz też
- Nowy Tarzan – przedwojenne polskie opowiadanie o uczłowieczonej małpie
Przypisy
- ↑ a b 65 lat temu czytelnicy „Świata Młodych” poznali Romka i A’Tomka (a później Tytusa). instytutksiazki.pl, 2022-10-24. [dostęp 2022-10-24]. (pol.).
- ↑ a b c Krzysztof Grzegorzewski, Obraz wartości PR L w komiksie Henryka Jerzego Chmielewskiego Tytus, Romek i A’Tomek (analiza ksiąg z lat 1966–1987), „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica”, 41 (3), 2017, s. 159–180, ISSN 1505-9057 [dostęp 2022-05-03] (pol.).
- ↑ Roman Laudański, “Tytus Romek i a’Tomek” pod profesorską lupą, czyli komiksowi bohaterowie w uniwersyteckim świecie [online], Gazeta Pomorska, 4 lutego 2022 [dostęp 2022-05-03] (pol.).
- ↑ Anita Szwajkowska, Tytus, Romek i A’Tomek z perspektywy komunikatywizmu, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica”, 41 (3), 2017, s. 181–197, ISSN 1505-9057 [dostęp 2022-05-03] (pol.).
- ↑ The 20 Best Polish Comics for Kids [online], Culture.pl [dostęp 2022-05-03] (ang.).
- ↑ Literatura ludowa, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze., 1979, s. 142 [dostęp 2022-05-03] (pol.).
- ↑ Krzysztof Grzegorzewski, Obraz wartości PRL w komiksie Henryka Jerzego Chmielewskiego Tytus, Romek i A’Tomek (analiza ksiąg z lat 1966–1987), „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica”, 41 (3), 2017, s. 159–180, ISSN 1505-9057 [dostęp 2023-10-02] (pol.).
- ↑ Bartosz Kurc: Trzask prask. Warszawa: Bajka, 2004. ISBN 978-83-921-3870-9.
- ↑ Łukasz Gołębiewski. Superman zabija Tytusa. „Rzeczpospolita”, 1999-08-16.
- ↑ Henryk Jerzy Chmielewski: Księga Zero. Warszawa: Egmont Polska, 2002, s. 219, 239. ISBN 978-83-237-1286-2.
- ↑ Tytus, Romek i A’Tomek, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (baza wiedzy: Przedstawienia) [dostęp 2026-03-04].
- ↑ „Tytus, Romek i A’Tomek”: Powstanie ekranizacja komiksu Papcia Chmiela – Film w INTERIA.PL [online], interia.pl [dostęp 2024-04-26] (pol.).
- ↑ Poczta Polska, Numer katalogowy 4277-4279, data wydania: 29.05.2009
- ↑ Tytus, Romek i A'Tomek. Nowe przygody. Księga I. Prószyński i S-ka. [dostęp 2026-05-29].