Ryszard Krynicki

Ryszard Krynicki (ur. 28 czerwca 1943 w St. Valentin) – polski poeta, tłumacz literacki i wydawca. Zaliczany jest do poetów Nowej Fali^[1][2].

Urodził się w St. Valentin w Austrii^[3]. Ukończył II Liceum Ogólnokształcące w Gorzowie Wielkopolskim, następnie podjął studia z zakresu filologii polskiej na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu^[4]. Zamieszkał w Krakowie^[3].

Debiutował w 1964 w poznańskim klubie „Od Nowa”, gdy po raz pierwszy publicznie wygłosił swój utwór (pozbawiony tytułu). Pierwszy jego wiersz drukiem, pt. Wczasowstąpienie, ukazał się dwa lata później w czasopiśmie „Pomorze”. W 1968 opublikował arkusz Pęd pogoni, pęd ucieczki, zamieszczony w wydanym rok później pierwszym tomie poetyckim Akt urodzenia^[4]. Publikował również w emigracyjnym tygodniku „Wiadomości”^[5].

W latach 70. oraz 80. związany z opozycją. Był sygnatariuszem Listu 59, stanowiącego protest przeciwko zmianom w Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. W konsekwencji od 1976 do 1980 był objęty zakazem druku^[1]. Był współpracownikiem Komitetu Obrony Robotników, od 1977 do 1981 publikował w czasopiśmie „Zapis”^[6]. W 1980 uczestniczył w głodówce w kościele św. Krzysztofa w Podkowie Leśnej, zorganizowanej na znak solidarności z więzionymi wówczas Dariuszem Kobzdejem i Mirosławem Chojeckim^[7]. Podczas wydarzeń sierpniowych w 1980 przyłączył się do skierowanego do władz komunistycznych apelu 64 naukowców, literatów i publicystów o podjęcie dialogu ze strajkującymi robotnikami^[8]. Był autorem tekstów w opozycyjnych czasopismach – „Solidarności Wielkopolski”, „Obserwatorze Wielkopolskim” i „Bez Debitu”. Publikował również w kwartalniku „Zeszyty Literackie”^[6].

W 1988 współtworzył w Poznaniu wydawnictwo a5, specjalizujące się w wydawaniu książek poetyckich. Od 1991 prowadzi to przedsiębiorstwo (przeniesione później do Krakowa) wraz z żoną Krystyną Krynicką^[4]. Jest autorem słów piosenki Świat w obłokach, którą wykonywali Marek Grechuta i Grzegorz Turnau. W 2014 ukazał się cykl rozmów z poetą zatytułowany Gdybym wiedział. Rozmowy z Ryszardem Krynickim^[9].

W 2015 został członkiem krajowym czynnym Polskiej Akademii Umiejętności^[10]. Do sierpnia 2020 należał do Stowarzyszenia Pisarzy Polskich^[11].

• Pęd pogoni, pęd ucieczki (Zrzeszenie Studentów Polskich, Warszawa 1968)
• Akt urodzenia (Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1969)
• Organizm zbiorowy (Wydawnictwo Literackie, Kraków 1975)
• Nasze życie rośnie (Instytut Literacki, Paryż 1978)
• Niewiele więcej (Krakowska Oficyna Studentów, Kraków 1981)
• Jeżeli w jakimś kraju (Galeria Bez Miejsca, Poznań 1982)
• Wiersze, głosy (Galeria Bez Miejsca, Poznań 1985)
• G (Biuro Literackie, Legnica 1999)
• Kamień, szron (Wydawnictwo a5, Kraków 2004)
• Wiersze wybrane (Wydawnictwo a5, Kraków 2009)
• Przekreślony początek. Dwadzieścia dwa wiersze z lat 1965–2010 (Biuro Literackie, Wrocław 2013)
• Wiersze wybrane (Wydawnictwo a5, Kraków 2014)
• Haiku. Haiku mistrzów (Wydawnictwo a5, Kraków 2014)
• Pęd pogoni, pęd ucieczki (Biuro Literackie, Stronie Śląskie 2016)
• Język, to obnażone serce. Niezabliźniony świat. 70 wierszy (Universitas, Kraków 2023)

• Gdybym wiedział. Rozmowy z Ryszardem Krynickim (Biuro Literackie, Wrocław 2014)

• Nagroda Fundacji im. Kościelskich (1976)
• Nagroda „Pegaza” przyznana przez Klub Studentów Wybrzeża „Żak” w Gdańsku za przekłady poetyckie (1977)^[12]
• Nagroda „Pierścienia” za całokształt twórczości poetyckiej (1981)^[13]
• Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2005)^[14]
• Nagroda Krakowska Książka Miesiąca za książkę Kamień, szron (2005)^[15]
• nominacja do Nagrody Literackiej „Nike” za książkę Kamień, szron (2005)
• Nagroda Poetycka „Kamień”, przyznana podczas Lubelskiego Festiwalu „Miasto Poezji” (2008)
• nominacja do Nagrody Literackiej Gdynia w kategorii tłumaczenie na język polski za tłumaczenie książki Psalm i inne wiersze Paula Celana (2014)^[16]
• Nagroda Polskiego PEN Clubu im. Jana Parandowskiego (2014)^[17]
• Międzynarodowa Nagroda Literacka im. Zbigniewa Herberta (2015)^[18]
• tytuł honorowego obywatela poznania (2018)^[19]
• Wrocławska Nagroda Poetycka Silesius za całokształt pracy twórczej (2021)^[20]
• Nagroda PAU im. Erazma i Anny Jerzmanowskich (2023)^[21]