Pszczółka Maja (serial animowany 1975)

Pszczółka Maja (jap. みつばちマーヤの冒険 Mitsubachi Māya no Bōken; niem. Die Biene Maja) – austriacko-japońsko-zachodnioniemiecki^[1] serial animowany wyprodukowany przez Nippon Animation^[2]. Składa się z dwóch serii po 52 odcinki. Oparty na książce niemieckiego pisarza Waldemara Bonselsa, Pszczółka Maja i jej przygody wydanej po raz pierwszy w 1912 roku.

Serial cieszył się ogromnym powodzeniem na całym świecie, przemycał w umiejętny sposób wiele wiedzy przyrodniczej, czasem nieco ubarwiając i zniekształcając rzeczywistość, ale raczej w ramach dozwolonych dla filmów animowanych dla dzieci. Serial otrzymał też oprawę muzyczną czeskiego kompozytora Karela Svobody. Główny temat to piosenka Pszczółka Maja śpiewana w polskiej wersji przez Zbigniewa Wodeckiego do tekstu napisanego przez Henryka Rostworowskiego. W wersji niemieckiej śpiewał znany także w Niemczech czeski idol Karel Gott, który nagrał równolegle wersję w języku ojczystym oraz słowackim.

Serial opowiada o pszczółce Mai, która wraz z Guciem przeżyją niezwykłe przygody.

• Maja (jap. マーヤ)

Seiyū: Michiko Nomura^[3] (1. seria), Runa Akiyama^[4] (2. seria)

• Gustaw „Gucio” (jap. ウイリー) – truteń; kolega Mai, obżartuch i śpioch.

Seiyū: Masako Nozawa^[3][4]

• Filip (jap. フィリップ) – konik polny; pierwszy przyjaciel Mai i Gucia na łące.

Seiyū: Ichirō Nagai^[3] (1. seria), Ritsuo Sawa^[4] (2. seria)

• Panna Klementyna (jap. カッサンドラ先生) – pszczoła; wychowawczyni Mai i Gucia z ula.

Seiyū: Miyoko Asō^[3] (1. seria), Mari Tone^[4] (2. seria)

• Stara królowa pszczół (jap. 女王（旧）)

Seiyū: Natsuko Kawaji^[3] (1. seria)

• Nowa królowa pszczół (jap. 女王（新）)

Seiyū: Akiko Tsuboi^[3] (1. seria)

• Strażnicy (jap. 衛兵たち)

Seiyū: Kazuya Tatekabe oraz Keaton Yamada^[3] (1. seria)

• Aleksander (jap. マウシィ) – mysz; „światowiec” i wynalazca, wielbiciel smrodliwych serów.

Seiyū: Keiko Toda^[4] (2. seria)

• Tekla (jap. テクラ) – pajęczyca; skrzypaczka i łowczyni owadów.

Seiyū: Kazue Takahashi^[4] (2. seria)

Postać	Obsada niemiecka
Maja	Scarlet Cavadenti
Gucio	Eberhard Storeck
Filip	Manfred Lichtenfeld
Aleksander	Kurt Zips
panna Klementyna	Lorley Katz
Tekla	Tilli Breidenbach
Bzyk Brzęczymucha – mucha „obyta” z ludźmi i zwierzyną domową	Bruno W. Pantel (seria I) Harald Baerow (seria II)
Dowódca mrówek	Berno von Cramm
Urwis	Christa Häussler
Teodor – żuk gnojarz; posłuszny żonie	Harry Kalenberg
żona Teodora	Inge Schulz
Królowa pszczół	Charlotte Kerr
Panna Motylkówna – motyl; „modelka” i „artystka”	Doris Jensen
Pani Biedronka – biedronka; ma niesforne dzieci	Margit Weinert
Migotka – ważka; ocalona przez Maję, zjadła muchę Nepomucena
Magda – dżdżownica	Michael Rüth

• Zbigniew Wodecki – polska,
• Grupa wokalna Amazonki – polska (seria 2., w rzeczywistości wersja użyta tylko w odc. 53),
• Karel Gott – niemiecka, czeska i słowacka,
• James Last – niemiecka (seria 2., wersja nieemitowana), użyta również w wersji hiszpańskiej.

Nr	Polski tytuł	Niemiecki tytuł
Seria pierwsza
1	Narodziny	Maja wird geboren
2	Nauka latania	Maja lernt fliegen
3	Uratowanie Migotki	Maja und die Libelle Schnuck
4	Maja wśród mrówek	Maja bei den Ameisen
5	Spotkanie z Burczymuchą	Maja und die Stubenfliege Puck
6	Maja i Tekla	Maja und die Spinne Thekla
7	Pożar	Der Waldbrand
8	Gucio i Mrówka	Willi bei den Ameisen
9	Dżdżownica Magda	Maja und der Regenwurm Max
10	Żaba	Maja und der Frosch
11	Deszcz	Maja und Iffi im Regen
12	Podziemna przygoda	Maja und das Glühwürmchen Jimmy
13	Pani Szarańcza	Maja und die Heuschrecke
14	Zawody w skakaniu	Das Wettspringen
15	Mała gąsieniczka	Maja und die kleine Raupe
16	Rodzina skorków	Ungebetene Gäste
17	Filozof	Maja und der Tausendfüßler Hironimus
18	Rosiczka	Flip sitzt in der Falle
19	Grubas	Thekla hat sich verrechnet
20	Odorek	Eine anrüchige Geschichte
21	Cykada	Konzert der Zikaden
22	Mrówka dezerter	Maja als Ersatzameise
23	Kornik	Wie die Grille befreit wurde
24	Wyprawa do lasu	Maja sucht den Wald
25	Szerszeń udawacz	Wie kommt es, dass man manche Tiere nicht sieht?
26	Szarańcza	Flips schlimme Familie
27	Duszek kwiatowy	Der Blumenelf
28	Osa, Magda i doktor Henryk	Max wird operiert
29	Jak zbudować dom?	Die Raupe bekommt ein Haus
30	Butelka	Die Fahrt in der Limonadenflasche
31	Pisklę	Harald, der Spatz
32	Maja gigant	Maja, die Riesin
33	Żaba, ryba i ptak	Auf der Flucht vor Spatz und Frosch
34	Pucek	Wieland macht eine Hungerkur
35	Wacek – brat Filipa	Der doppelte Flip
36	Pchła i pies	Wie Maja einen Floh rettet
37	Zima	Wie Maja und Willi über den Winter kommen
38	Wiosna	Der Frühling ist da
39	Mila i Nocuś	Der Nachtfalter Jack
40	Mrówki i Mszyce	Der Kampf um die Blattläuse
41	Czarna osa	Wie die Fliege gefoppt wird
42	Karaluch łasuch	Prahlhans Küchenschabe
43	Mrówkolew i termity	Wie Maja den Termiten hilft
44	Turkuć podjadek	Von der Maulwurfsgrille, die keiner zum Freund haben wollte
45	Jajeczka	Eier, Eier, nichts als Eier
46	Gustaw i Okrutna Eryka	Gustav und Emma
47	Dyzio	Die Ameise, die nicht mehr spielen wollte
48	Świerszcz Kazio	Kurt schummelt
49	Konkurs piękności	Der Schönheitswettbewerb
50	Morska przygoda	Die Seefahrt
51	Szerszenie	Gefangen
52		Maja kommt nach Hause
Seria druga
53	Wiosna, poszukiwanie Filipa	Alexander der Große
54	Biedronka Herman, zawody siłaczy	Kraftprotz Herrmann
55	Letni koncert	Das Freilichtkonzert
56	Wszędzie dobrze, ale w domu najlepiej	Bei ganz feinen Leuten
57	Kto ukradł ser?	Der geheimnisvolle Käsedieb
58	Cyrkowcy	Hans und Heinz aus Mainz
59	Bieg na przełaj	Erntedankfest mit Hindernissen
60	Ucieczka	Spuk auf der Waldwiese
61	Królowa Maja	Königin Maja und Prinzessin Thekla
62	Aleksander w butelce	Die Maus in der Flasche
63	Goście z miasta	Besuch aus der Stadt
64	Kto ukradł miód?	Willi, der Nachtwächter
65	Gość z innej planety	Das Wesen vom anderen Stern
66	Mucha Funia	Puck und Freda
67	Mysz może latać	Alexander geht in die Luft
68	Gzy	Die Fliegenprinzessin
69	Maciek, brat Aleksandra	Unerwünschter Besuch
70	Mrówki rozbójnice	Die Raubameisen kommen
71	Piłka nożna	Das große Finale
72	Wiatr i dzieci Biedronki	Stürmischer Nachmittag
73	Teatr	So ein Theater
74	Zawody w lataniu	Das große Wettfliegen
75	Złoty żuk, Powódź	Ein goldener Käfer
76	Trąba powietrzna	Auf einem anderen Stern
77	Mrówkolew Emil	Wer hilft Emil?
78	Zielony Karnawał	Lange Nasen und Störenfriede
79	Kim ja jestem?	Hilfe, wer bin ich?
80	Wypadek na pikniku	Picknick mit Hindernissen
81	Gucio w niewoli	Willi in Gefangenschaft
82	Aleksandrofon	Das Alexandrophon
83	Gdzie są Filip i Gucio?	Wo sind Flip und Willi?
84	Profesor Aleksander	Die Sache mit dem Bumerang
85	Gucio w potrzasku	In der Falle
86	Królewna Beatrycze	Prinzessin Beatrice
87	Wszystkowiedzący dziadek	Herr Besserwisser
88	Kret Rufin	Marvin, der Lebensretter
89	Nie ten Pan Młody	Der falsche Bräutigam
90	Tarantula	Aus dem Lande der Bananen
91	Nie ma wody	Kein Wasser mehr
92	Gangsterzy	Die Moskitobande
93	Dobre i złe maniery	Ganz feine Leute
94	Wizyta królowej	Die Königin kommt
95	Porwanie we mgle	Maja als Findelkind
96	Zawody narciarskie	Das große Skirennen
97	Bon voyage	Eine Seefahrt, die ist lustig
98	Wielka rzeźba Gucia	Wie Willi die Wiese rettet
99	Niebo	Die Sache mit dem Fernrohr
100	Zakochani	Krach um Vielliebchen
101	Starość nie radość	Feuer, Feuer
102	Lód	Lecker, Lecker Eis
103	Raj Jakuba	Jakob aus dem Paradies
104	Karnawał kwiatów	Das Blumenfest

W Polsce po raz pierwszy serial był wyemitowany 26 grudnia 1979 roku do 1982 roku^[5] na kanale TVP1 i kilkakrotnie powtarzany w tej samej stacji^[6]. Od 23 listopada 2010 roku do 23 lutego 2011 roku był emitowany w TV Puls, a od 30 sierpnia 2012 w Puls 2. W międzyczasie był emitowany na kanale MiniMini+. Od 16 października 2018 roku jest emitowany na kanale Polsat Rodzina i od 1 września 2019 roku Nowa TV^[7][8].

Wersja polska: Studio Opracowań Filmów w Warszawie

Reżyseria:

• Maria Olejniczak (odc. 1-39),
• Izabella Falewiczowa (odc. 40-73),
• Maria Piotrowska (odc. 74-97),
• Zofia Dybowska-Aleksandrowicz (odc. 98-104),

Dialogi:

• Halina Wodiczko (kilka odcinków),
• Joanna Klimkiewicz (odc. 40-43, 46-56, 65, 67-68, 71-72),
• Maria Etienne (odc. 44-45, 95),
• Grażyna Dyksińska-Rogalska (odc. 57-64, 69, 82-83, 89-91)
• Krystyna Skibińska-Subocz (odc. 66, 70, 73-75, 78-81, 85-88, 102-104)
• Elżbieta Kowalska (odc. 76-77, 84, 92-94, 96-97, 99-101)
• Krystyna Albrecht (odc. 98)

Operator dźwięku:

• Alina Hojnacka-Przeździak (odc. 40-56, 65-66, 68-87),
• Roman Błocki (odc. 57-64, 67, 88-92),
• Stanisław Uszyński (odc. 93-94)
• Jerzy Januszewski (odc. 95-104)

Montaż:

• Gabriela Turant-Wiśniewska (odc. 40-46, 59-75, 100-104),
• Jolanta Nowaczewska (odc. 47, 95-99),
• Anna Szatkowska (odc. 47),
• Dorota Bochenek (odc. 48, 85-90),
• Halina Ryszowiecka (odc. 49-57, 76-84),
• Stanisław Uszyński (odc. 58),
• Urszula Sierosławska (odc. 91-94)

Kierownictwo produkcji:

• Waldemar Szczepański (odc. 40-45),
• Adam Wieluński (odc. 46-50),
• Wojciech Rakowski (odc. 51-56),
• Mieczysława Kucharska (odc. 57-60),
• Jan Szatkowski (odc. 61-64, 74-94),
• Andrzej Staśkiel (odc. 65-73, 95-104),

W wersji polskiej udział wzięli:

• Ewa Złotowska – Maja
• Jan Kociniak – Gucio
• Andrzej Gawroński –
  • Filip,
  • Wacek (odc. 35),
  • szczur (odc. 63)
• Henryk Talar – Aleksander
• Krystyna Miecikówna –
  • panna Klementyna,
  • Pracuś,
  • Urwis (odc. 31),
  • Biedronka Siedmiokropka (odc. 36),
  • pani Moskitowa (odc. 45),
  • słuchaczka Gustawa (odc. 46),
  • mały ślimak #2 (odc. 46)
• Tadeusz Włudarski –
  • Bzyk Brzęczymucha,
  • Teodor,
  • Grubas (odc. 11),
  • larwa cykady (odc. 21),
  • Pucek (odc. 34),
  • Gustaw Mocny (odc. 46),
  • Mistrz Ceremonii (odc. 49)
• Alina Bukowska –
  • Tekla,
  • dżdżownica Magda (odc. 9, 18, 28),
  • pani Szarańcza (odc. 13),
  • osa (odc. 41)
• Zofia Gładyszewska –
  • pani Biedronka,
  • biedronka Dwukropka (odc. 16, 36),
  • panna Klara (odc. 23),
  • pani Chrząszcz (odc. 34),
  • pszczoła (odc. 44),
  • ślimak (odc. 46),
  • chrząszcz matka (odc. 53),
  • gąsienica
• Leopold Matuszczak –
  • strażnik ula #2 (odc. 3),
  • robaczek świętojański (odc. 12),
  • Szarańcza-sierżant (odc. 26),
  • pająk (odc. 39),
  • turkuć podjadek (odc. 44),
  • Bóbr,
  • pan Ryjkowcowy,
  • Stonoga,
  • jeden z szerszeni planujących napad na ul Mai
• Henryk Łapiński –
  • Wij,
  • strażnik ula #2 (odc. 3),
  • konik polny (odc. 14),
  • pan Skorek (odc. 16),
  • pluskwiak / Odorek (odc. 20),
  • dowódca mrówek (odc. 22, 28, 37),
  • skorek (odc. 28),
  • Nocuś (odc. 39)
• Eugeniusz Kamiński –
  • Nepomucen (odc. 3),
  • turkuć podjadek (odc. 12),
  • Udawacz (odc. 25),
  • żuk grabarz (odc. 37-38)
• Zygmunt Maciejewski –
  • pułkownik mrówek (odc. 4),
  • strażnik mrówka (odc. 21),
  • wódz wrogich mrówek (odc. 40)
• Ilona Kuśmierska –
  • Urwis (odc. 4),
  • Pracuś (odc. 8),
  • termit Tony (odc. 23),
  • gąsienica (odc. 29),
  • dziewczynka (odc. 33),
  • mały ślimak #1 (odc. 46),
  • motylkówna uwięziona przez tarantulę (odc. 46),
  • mrówka Dyzio (odc. 47)
• Janusz Paluszkiewicz – człowiek (odc. 5)
• Małgorzata Włodarska –
  • Pani Ryjkowcowa (odc. 6),
  • mała gąsienica (odc. 15)
• Halina Kazimierowska –
  • pani Ślimakowa (odc. 7),
  • żaba (odc. 14)
• Zygmunt Listkiewicz – Krispin (odc. 8)
• Wiesław Machowski – dowódca mrówek (odc. 8)
• Halina Kossobudzka –
  • żaba (odc. 10),
  • Królowa (odc. 52)
• Urszula Hałacińska – Lilly (odc. 11)
• Jerzy Tkaczyk –
  • pająk (odc. 13),
  • mucha (odc. 16),
  • Grubas (odc. 19, 25),
  • trzmiel (odc. 30),
  • chrząszcz ojciec (odc. 53),
  • chrząszcz pustosz (odc. 66),
  • Szerszeń
• Wojciech Szymański –
  • pan Cykada (odc. 14),
  • dowódca mrówek (odc. 20, 31-32, 40, 53),
  • Duszek kwiatowy (odc. 27),
  • Ślimak (odc. 29),
  • słuchacz Gustawa (odc. 46),
  • chrząszcz (odc. 46),
  • Konik polny (odc. 47),
  • Kazio (odc. 48),
  • Topcio (odc. 58)
• Włodzimierz Nowakowski –
  • Bzyk (odc. 14),
  • Hieronim (odc. 17),
  • Wij (odc. 20)
• Bożena Pietraszek – pani Sprężyk (odc. 14)
• Teresa Hering –
  • pchła (odc. 14),
  • ptak Kuleczka (odc. 31),
  • chłopiec (odc. 33)
• Alicja Wyszyńska – pani Skorkowa (odc. 16)
• Maria Szadkowska –
  • motyl (odc. 16),
  • osa (odc. 29)
• Danuta Przesmycka – Pływaczek (odc. 18, 31)
• Stanisław Zatłoka –
  • kosarz (odc. 20),
  • strażnik Termitów (odc. 44)
• Jan Mayzel –
  • pan Biedronka (odc. 20),
  • nauczyciel (odc. 48)
• Paweł Wawrzecki – mrówka nr 6 (odc. 22)
• Piotr Wyszomirski –
  • kornik (odc. 23-24),
  • krab (odc. 50)
• Eugeniusz Robaczewski –
  • jeden z żuków grabarzy (odc. 23-24),
  • wybawiciel Aleksandra #2 (odc. 63)
• Wiesław Drzewicz –
  • komar (odc. 27),
  • mrówka na kwiatku,
  • tarantula,
  • Dziadek, stary chrząszcz,
• Lech Ordon –
  • doktor Henryk (odc. 28),
  • Ludwik (odc. 51)
• Irena Malarczyk –
  • osa (odc. 28),
  • żaba (odc. 33),
  • Okrutna Eryka (odc. 46)
• Krzysztof Kołbasiuk – chrząszcz (odc. 37)
• Dorota Kawęcka – Mila (odc. 39)
• Krystyna Kołodziejczyk – mucha (odc. 41)
• Joachim Lamża – karaluch (odc. 42)
• Czesław Lasota – mrówkolew (odc. 43)
• Andrzej Żółkiewski – szerszeń (odc. 44)
• Anna Seniuk – mucha Berta (odc. 45)
• Aleksandra Zawieruszanka – ćma (odc. 45)
• Stanisław Gawlik – chrząszcz (odc. 45)
• Jolanta Zykun – panna Motylkówna (odc. 49)
• Maria Miarczyńska
• Mariusz Benoit – chrząszcz Pływak (odc. 50)
• Wanda Elbińska – żółwica Liza (odc. 50)
• Aleksander Gawroński – Pająk (odc. 52)
• Wojciech Duryasz – Narrator zapowiadający następny odcinek (odc. 53-77)
• Aleksandra Koncewicz – ważka (odc. 53)
• Mirosław Wieprzewski –
  • Bobcio (odc. 58),
  • Bartek (odc. 62),
  • wybawiciel Aleksandra #1 (odc. 63),
  • przybysz z obcej planety (odc. 65)
• Stefan Pułtorak – kornik (odc. 62)
• Krystian Tomczak – szef trutni (odc. 64)
• Zofia Saretok – Zuzia (odc. 65)
• Włodzimierz Press – Leon (odc. 65)
• Mieczysław Gajda – Felix, złoty żuk (odc. 75)
• Ryszard Dembiński – Kret Rufin (odc. 88)
• Regina Furmańska – Beatrycze
• Ewa Smolińska – Pusia
• Cezary Julski – Pająk Tarantula
• Joanna Orzeszkowska – owady

i inni

Śpiewali:

• Zbigniew Wodecki (oprócz odc. 53)
• Amazonki (odc. 53)

Lektor: Blanka Kutyłowska

Wersja polska: Studio Opracowań Filmów w Warszawie

Reżyseria:

• Ewa Złotowska (odc. 1-2),
• Miriam Aleksandrowicz (odc. 23-24)

Dialogi: Halina Wodiczko

Dźwięk:

• Stanisław Uszyński (odc. 1-2)
• Jerzy Januszewski (odc. 23-24)

Montaż:

• Gabriela Turant-Wiśniewska (odc. 1-2),
• Halina Ryszowiecka (odc. 23-24)

Kierownictwo produkcji:

• Elżbieta Araszkiewicz(inne języki) (odc. 1-2),
• Andrzej Oleksiak (odc. 23-24)

W wersji polskiej udział wzięli:

• Ewa Złotowska – Maja
• Jan Kociniak – Gucio
• Andrzej Gawroński – Filip
• Teresa Lipowska – panna Klementyna
• Ryszard Olesiński – strażnik ula #1 (odc. 1-2)
• Marek Frąckowiak – strażnik ula #2 (odc. 1-2)
• Halina Chrobak – jedna z małych pszczółek (odc. 1-2)
• Krystyna Kozanecka – jedna z małych pszczółek (odc. 1-2)
• Iwona Rulewicz – gąsienica (odc. 2)

i inni

Śpiewał: Zbigniew Wodecki

Lektor: Blanka Kutyłowska

Serial został wydany na kasetach VHS z polskim dubbingiem.

• Dystrybucja: Orange (5 kaset); Mada Video Film (4 kasety); Cass Film (3 kasety + 1 z inną okładką, razem z magazynem „Czarodziejskie Opowieści”); Twoje Media-Cass Film (1 kaseta)^[9]

Orange:

• Pszczółka Maja 1 (Narodziny; Maja uczy się fruwać)^[10]
• Pszczółka Maja 2 (Maja i ważka Migotka; Maja wśród mrówek)^[11]

Mada Video Film:

• Pszczółka Maja cz. 1 (Maja i ważka Migotka; Maja wśród mrówek; Maja i Bzyk)^[12]
• Pszczółka Maja cz. 3 (Maja i dżdżownica Magda; Maja i żaba; Maja ratuje larwy)^[13]
• Pszczółka Maja cz. 4 (Maja i szarańcza; Konkurs skoków)^[14]

Cass Film:

• Pszczółka Maja (Maja wśród mrówek; Spotkanie z Burczymuchą; Maja i Tekla)^[15]

Wersja wydana na VCD

• Dystrybucja: Cass Film (dwie CD, jedna płyta – „Narodziny Pszczółki Mai” – z czasopismem „Dziecko”, jedna płyta z czasopismem „Claudia-Rodzice”)^[9]
• Pszczółka Maja (Maja i Dżdżownica; Zielona Żaba)^[16]

• Dystrybucja: Cass Film – wydanie jednopłytowe, region: 0/U, format obrazu: 4:3, dźwięk: mono (polski dubbing), PAL, bezpośredni dostęp do scen^[9].
• Pszczółka Maja (Narodziny; Lekcja latania; Uratowanie Migotki)^[17]

We współpracy niemieckiej telewizji ZDF i francuskiej TF1 w Studio 100 w Paryżu powstało 78 nowych 12-minutowych odcinków przygód popularnej pszczółki z wykorzystaniem techniki animacji 3D^[18].