Marcin Romanowski

Marcin Romanowski (ur. 20 stycznia 1976 w Skrwilnie^[1]) – polski prawnik, polityk i urzędnik państwowy, doktor nauk prawnych, w latach 2019–2023 podsekretarz stanu, a w 2023 sekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości, poseł na Sejm X kadencji. Od stycznia 2024 zastępca przedstawiciela Sejmu RP w Zgromadzeniu Parlamentarnym Rady Europy^[2].

Absolwent Liceum Ogólnokształcącego w Rypinie (1995), studiów prawniczych na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu (2000) oraz podyplomowych studiów prawniczych (Magister Legum, LL.M.) na Uniwersytecie w Ratyzbonie (2002). Stypendysta Fundacji Konrada Adenauera na Uniwersytecie w Ratyzbonie (2000–2002), a także na Uniwersytecie w Greifswaldzie i Uniwersytecie Humboldtów w Berlinie (2004–2005).

Rozprawę doktorską pt. Własność w procesie rozliczeń z komunistyczną przeszłością. Studium teoretycznoprawne na przykładzie Niemiec po 1989 roku, przygotowaną pod kierunkiem Lecha Morawskiego^[3], obronił w 2008 na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego.

Adiunkt w Katedrze Teorii i Filozofii Prawa na WPiA UKSW w Warszawie^[4][1][5].

Autor kilkunastu publikacji i opracowań naukowych, w tym współautor monografii O trudnych przypadkach filozofii prawa. Studia z antropologii filozoficznej^[6] oraz Reprywatyzacja. Problemy teorii i praktyki^[7].

W wyborach samorządowych w 2002 ubiegał się bez powodzenia o mandat radnego Rady m.st. Warszawy z listy komitetu Julii Pitery^[8]. Był ekspertem komisji śledczej w sprawie Lwa Rywina (2003–2004)^[1]. W latach 2005–2007^[9] oraz 2015–2019^[5][9] doradca ministra sprawiedliwości^[9]. Został działaczem Solidarnej Polski, w 2023 przemianowanej na Suwerenną Polskę.

W latach 2016–2019 dyrektor Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości^[10], a w latach 2016–2021 przewodniczący rady Krajowej Szkoły Administracji Publicznej^[11][12]. W latach 2018–2019 pełnił urząd Pełnomocnika Ministra Sprawiedliwości ds. Informatyzacji i Cyberbezpieczeństwa oraz ds. Funduszu Sprawiedliwości^[13].

4 czerwca 2019 został powołany na stanowisko podsekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości^[1]. W listopadzie 2023 przeszedł na funkcję sekretarza stanu w tym samym resorcie, a w grudniu tego samego roku zakończył pełnienie tej funkcji.

Pełniąc funkcję wiceministra sprawiedliwości, był odpowiedzialny m.in. za informatyzację i cyberbezpieczeństwo wymiaru sprawiedliwości, powołując Centrum Cyberbezpieczeństwa w Zamościu, odpowiadał również za obszar nowoczesnych technologii w wymiarze sprawiedliwości. Pod jego kierunkiem został opracowany projekt wykorzystujący sztuczną inteligencję do monitorowania zachowań niebezpiecznych i niepożądanych w zakładach karnych^[14].

Od 2022 wykładowca w Instytucie Prawa Akademii Kultury Społecznej i Medialnej w Toruniu^[15]. Pomysłodawca i założyciel Szkoły Wyższej Wymiaru Sprawiedliwości.

W wyborach parlamentarnych w 2023 uzyskał mandat posła na Sejm X kadencji z listy Prawa i Sprawiedliwości, zdobywając 17 318 głosów^[16]. W grudniu tego samego roku zakończył pełnienie funkcji wiceministra. 22 stycznia 2024 został zastępcą przedstawiciela Sejmu RP w Zgromadzeniu Parlamentarnym Rady Europy. Od 23 stycznia 2024 pełnoprawny członek podkomisji praw człowieka oraz podkomisji sztucznej inteligencji i praw człowieka w Zgromadzeniu Parlamentarnym RE^[2]. W październiku tego samego roku wraz z Suwerenną Polską przystąpił do PiS^[17].

W kwietniu 2025 został dyrektorem Węgiersko-Polskiego Instytutu Wolności, powołanego przy amerykańskim wsparciu przez związany z rządem Viktora Orbána think tank Centrum Praw Podstawowych w Budapeszcie(inne języki) (Alapjogokért Központ)^[18][19][20]. W Węgrzech zarabiał w instytucie 17,5 mln forintów (ponad 200 tys. złotych), a ponadto, mimo nieobecności w parlamencie, otrzymał jeszcze kwotę 16 092 złotych.^[21]

W 2024 został objęty śledztwem Prokuratury Krajowej dotyczącym wydatkowania środków z Funduszu Sprawiedliwości^[22]. 12 lipca 2024 Sejm uchylił Romanowskiemu immunitet poselski i uchwalił zgodę na jego zatrzymanie i tymczasowe aresztowanie^[23]. 15 lipca 2024 został zatrzymany w Warszawie przez funkcjonariuszy ABW na wniosek Prokuratury Krajowej^[24][25][26]. Dzień później został wypuszczony na wolność na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa. Według Marcina Romanowskiego, było to związane z jego drugim immunitetem, wynikającym z członkostwa w delegacji Sejmu do Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy^[27][28][29]. Przewodniczący Zgromadzenia Theodoros Rousopoulos w liście do marszałka Sejmu Szymona Hołowni zwrócił uwagę, że członkowie Zgromadzenia są objęci immunitetem przez cały rok trwania jego sesji^[30]. Część prawników wyraziła odmienne zdania w tej sprawie, m.in. Andrzej Zoll, który argumentował, że gdyby Marcin Romanowski nie był posłem na Sejm, nigdy nie zostałby członkiem delegacji do Zgromadzenia Parlamentarnego RE^[31][32]. We wrześniu 2024 Sąd Okręgowy w Warszawie utrzymał w mocy decyzję Sądu Rejonowego w sprawie odrzucenia wniosku prokuratury o jego tymczasowe aresztowanie^[33], a w listopadzie tego samego roku Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa uznał jego lipcowe zatrzymanie za nielegalne^[34].

2 października 2024 ZPRE uchyliło Marcinowi Romanowskiemu immunitet na wniosek ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego Adama Bodnara^[35]. W związku z jego uchyleniem prokurator wezwał Marcina Romanowskiego na przesłuchanie w dniu 7 października 2024 w charakterze podejrzanego^[36]; pomimo skutecznego doręczenia wezwania^[37] Marcin Romanowski nie pojawił się na przesłuchaniu^[37]. 15 października 2024 prokuratura przedstawiła mu zarzuty w zmienionym zakresie, z którymi podejrzany się nie zgodził^[38].

16 października 2024 prokuratura skierowała do sądu wniosek o tymczasowe aresztowanie Marcina Romanowskiego ze względu na zachodzącą w sprawie uzasadnioną obawę bezprawnego utrudniania postępowania i realną groźbę wymierzenia surowej kary^[39][40]. 9 grudnia 2024 Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa zdecydował o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania na okres 3 miesięcy^[41]. 12 grudnia 2024 prokurator wydał postanowienie o poszukiwaniu go listem gończym^[42]. 19 grudnia 2024 Sąd Okręgowy w Warszawie wydał za nim europejski nakaz aresztowania^[43]. Tego samego dnia jego obrońca potwierdził, że Marcinowi Romanowskiemu udzielono azylu politycznego na Węgrzech^[44]; w odpowiedzi polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych wezwało węgierskiego ambasadora^[45]. Węgierska policja powołała się na przyznany azyl uzasadniając niewykonanie europejskiego nakazu aresztowania^[46]. W lutym 2025 decyzja o nadaniu Romanowskiemu statusu uchodźcy została utrzymana w mocy przez węgierski sąd^[47]. W marcu 2025 parlament Węgier przegłosował nowelizację przepisów o współpracy z państwami Unii Europejskiej w sprawach karnych, która uprawniła Prokuratora Generalnego do odwołania się od decyzji o ekstradycji, a Sąd Najwyższy do jej uchylenia; rząd Viktora Orbána uzyskał w ten sposób podstawę prawną do ochrony Romanowskiego^[48][46]. Węgierski tygodnik HVG ocenił, że chęć uchronienia Romanowskiego przed polskim wymiarem sprawiedliwości stała się podstawą decyzji parlamentu^[49].

2 stycznia 2025 Romanowski zrzekł się statusu posła zawodowego, a tym samym także prawa do pobierania uposażenia poselskiego^[50]. 7 stycznia tego samego roku Prezydium Sejmu zadecydowało o odebraniu mu diety parlamentarnej^[51].

2 kwietnia 2025 polska prokuratura wydała w sprawie Romanowskiego europejski nakaz dochodzeniowy(inne języki)^[52][53], odebrany przez jej węgierski odpowiednik pięć dni później^[54]. W tym samym miesiącu Interpol odmówił wszczęcia poszukiwań celem aresztowania i ekstradycji Romanowskiego^[55][56][a]. W listopadzie 2025 unieważnione zostały oba paszporty Romanowskiego – zwyczajny i dyplomatyczny^[58]. W grudniu tego samego roku Sąd Okręgowy w Warszawie uwzględnił wniosek obrony Marcina Romanowskiego o uchylenie wydanego uprzedniego wobec niego europejskiego nakazu aresztowania^[59]; 12 stycznia 2026 Sąd Okręgowy w Warszawie uznał, że sędzia Dariusz Łubowski – wydając w grudniu 2025 postanowienie o uchyleniu ENA – jako uzasadnienie swojej decyzji wskazał informacje niezgodne z prawdą i wyłączył go z rozpatrywania sprawy o ponowne wydanie ENA^[60][61]. Według niektórych informacji, w maju 2026 miał wyjechać z Węgier do USA, dołączając tam do Zbigniewa Ziobry^[62], choć inne doniesienia temu przeczą^[63][64]. Według innych informacji medialnych Romanowski po opuszczeniu Węgier ukrywał się na Bałkanach i miał być widziany w Serbii i Chorwacji^[65]. W związku z tymi doniesieniami minister sprawiedliwości i prokurator generalny Waldemar Żurek na przełomie czerwca i lipca 2026 odbył spotkania ze zwierzchnikami prokuratur obu tych państw, jednak przekazane przez serbskie i chorwackie organy ścigania informacje nie potwierdziły przebywania Romanowskiego na terytorium żadnego z tych państw^[66][67]. W sierpniu tego samego roku pojawiły się doniesienia, że polityk przebywa w mołdawskim mieście Tyraspol, stolicy samozwańczej Naddniestrzańskiej Republiki Mołdawskiej będącej pod silnymi wpływami Federacji Rosyjskiej^[68][69][70]. Sąd Okręgowy w Warszawie potwiedził, że informacje te są zgodne z prawdą. W piśmie skierowanym do tejże instytucji o wydanie tzw. listu żelaznego, Romanowski wskazał Tyraspol jako miejsce swojego pobytu i stamtąd też zostało ono wysłane do Polski^{[71][72][73][74]}. W dokumencie tym stwierdził także, że posiada paszport wydany na inną tożsamość, na podobnej zasadzie jak świadkowie koronni, aby móc swobodnie poruszać się poza granicami Unii Europejskiej^[75][76][77].

Pod koniec sierpnia 2026 dziennikarze Szymon Jadczak i Michał Fuja ujawnili, że w marcu tego samego roku na Węgrzech doszło do spotkania Romanowskiego z Przemysławem Kralem, prezesem upadłej giełdy kryptowalut Zondacrypto, w którym pośredniczył ich ówczesny adwokat – Bartosz Lewandowski. Kral miał pomagać Romanowskiemu w uzyskaniu azylu w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, jednak wniosek Romanowskiego został odrzucony przez emirackie władze^[78].

Syn Romualda Ryszarda Romanowskiego (1946–2025)^{[79][80][81][82]} i Aleksandry^[83]. Jest numerariuszem katolickiej organizacji Opus Dei^[84][85].

W 2022 na antenie Radia Maryja określił społeczność LGBT jako „zinstytucjonalizowaną dewiację”^[86].

W okresie pełnienia funkcji wiceministra sprawiedliwości, 3 marca 2023 na Twitterze opublikował wpis, w którym poparł wymierzenie kary śmierci – w istocie formalnie i praktycznie niestosowanej ani w Polsce, ani w całej UE – dla czwórki osób w wieku 16 i 17 lat, domniemanych sprawców zabójstwa innego nastolatka^[87].

Według Marcina Romanowskiego konwencja o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej (tzw. konwencja stambulska) wprowadza zamieszanie ideologiczne, pojęcie gender, wskazując płeć kulturową i uwarunkowania społeczne jako przyczynę przemocy – a nie alkohol czy seksualizację obrazu kobiety w mediach^[88]. W mediach szeroko komentowano określenie przez niego konwencji słowami: „genderowy koń trojański”^[89][90].