Chomiczówka

Chomiczówka – osiedle i obszar Miejskiego Systemu Informacji w dzielnicy Bielany w Warszawie^[3].

Nazwa „Chomiczówka” pochodzi od nazwiska rodziny Chomiczów, która była właścicielem okolicznych gruntów^[4][5.1][6].

Obszar Chomiczówka znajduje się w południowej części dzielnicy Bielany. Jego granice wyznaczają:

• od północy – ul. Wólczyńska (z wyłączeniem cmentarza Wawrzyszewskiego),
• od wschodu – ul. Powstańców Śląskich i ul. Reymonta,
• od południa – ul. Księżycowa,
• od zachodu – fosa fortu Wawrzyszew do skrzyżowania ulic Wólczyńskiej i Nocznickiego.

Chomiczówka graniczy z Radiowem od północy i zachodu, z Wawrzyszewem od północy, ze Starymi Bielanami i Piaskami od wschodu oraz z obszarem Lotnisko od południa^[3][7].

Historia Chomiczówki związana jest z folwarkiem znajdującym się we Wawrzyszewie – w 1909 roku teren folwarku został rozparcelowany, w wyniku czego grunty po południowej stronie dzisiejszej ulicy Wólczyńskiej stały się własnością rodziny Chomiczów^[5.2][4][8]. W tym samym roku Józef Chomicz założył firmę ogrodniczą Bracia Chomicz, a jego wspólnikami zostali pozostali bracia: Jan, Bolesław, Kalikst, Leonard i Paulin. Przedsiębiorstwo specjalizowało się w hodowli i sadownictwie; zajmowało się również importem nasion warzyw i kwiatów^[5.3].

Parcelacja gruntów folwarku we Wawrzyszewie zapoczątkowała powstanie nowych kolonii i osad, w tym Wawrzyszewa Nowego^[a]. W 1913 roku powstała niewielka osada zwana Kolonią Chomiczów, początkowo związana z Wawrzyszewem Nowym, która znajdowała się w pobliżu fortu Wawrzyszew, po północnej stronie obecnej ulicy Księżycowej^[5.5]. Jej rozwój ułatwiała stosunkowo tania i dogodna parcelacja; place budowlane należące do Józefa Chomicza można było nabyć również ratalnie^[5.5][8]. W 1933 roku w obrębie gminy Młociny utworzono gromadę Wawrzyszew, w której znalazły się trzy kolonie Chomiczów^[9]. Nazwa „Chomiczówka” była wówczas nieoficjalna^[5.6][6]; w latach 30. w odniesieniu do osiedla nowych domów stawianych przez rodzinę Chomiczów używano również nazwy „Przylesie”^[4]. W 1934 roku na terenie kolonii stało około 25 budynków, głównie między fortem Wawrzyszew a ul. Maszewską^[5.7]. Do 1939 roku zabudowa postępowała na wschód, w rejon równoległych przecznic ulicy Księżycowej: Sieciechowskiej, Kluczowej, Mistrzowskiej oraz Brązowniczej^[5.7]. Według wspomnień Mieczysława Michałowskiego, obszar ten zamieszkiwało około 3 tysięcy osób, z których część pracowała w fabryce zbrojeniowej na Woli i w forcie Bema, zaś część utrzymywała się z ogrodnictwa i rolnictwa^[5.8]. Znajdowały się tu m.in. spółdzielnia spożywców „Przyszłość”, sklepy spożywcze, piekarnie, zakłady usługowe i Ochotnicza Straż Ogniowa^[5.8].

We wrześniu 1939 roku obszar Chomiczówki znalazł się w strefie walk o północno-zachodnie przedpole Warszawy. W okolicach Chomiczówki walczyły m.in. oddziały 30 Pułku Strzelców Kaniowskich^[5.7][11]. Według relacji świadków, w piekarni przy ul. Aspekt spalono żywcem grupę rannych polskich żołnierzy^[5.7][12]. Wielu mieszkańców Chomiczówki wypędzono do Lasek, gdzie byli przetrzymywani przez Niemców^[5.7][8].

W 1946 roku przeprowadzono elektryfikację Wawrzyszewa i jego kolonii, w tym Chomiczówki^[5.9], zaś w 1951 roku nastąpiło ich przyłączenie do Warszawy^[10][5.9].

W latach 70. XX wieku przystąpiono do budowy osiedla mieszkaniowego Chomiczówka, które powstało według projektu Haliny Drewiczewskiej, Danuty Małkowskiej i Jana Szmidta^[13][14]. Inwestorem była Warszawska Spółdzielnia Mieszkaniowa, zaś generalnym wykonawcą – Kombinat Budownictwa Miejskiego Warszawa-Północ^[14]. W 1974 roku zaczęto likwidować dotychczasową zabudowę^[5.10] i rozpoczęto budowę pierwszych bloków mieszkalnych^[15]. Bloki pierwszej serii miały od 9 do 16 kondygnacji^[13] i tworzyły pierścienie, których wnętrza wypełniały tereny zielone^[5.11]. Ziemię wybraną spod fundamentów wykorzystano do usypania pagórków, na których powstały pawilony handlowo-usługowe^[5.11]. Osiedle było pierwotnie podzielone na siedem kolonii oznaczonych liczbami w systemie rzymskim. Do 1978 roku powstały cztery kolonie^[15], zaś w latach 80. wybudowano trzy kolejne kolonie oznaczone numerami V, VI i VII^[5.11].

W latach 80. na Chomiczówce powstała parafia Matki Bożej Wspomożycielki Wiernych, która została erygowana w 1988 roku^[16]. 2 października 1982 roku nastąpiło poświęcenie krzyża i placu pod przyszłą budowę kościoła parafialnego przez biskupa Jerzego Modzelewskiego^[16]. W ciągu 3 miesięcy zbudowano murowaną kaplicę, która w grudniu 1982 roku została poświęcona przez prymasa Józefa Glempa^[16]. Budowa kościoła rozpoczęła się w 1983 roku; jego konsekracja nastąpiła 7 czerwca 2003 roku przez Józefa Glempa^[16].

W 1991 roku, w wyniku podziału Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej, powstała Warszawska Spółdzielnia Budowlano-Mieszkaniowa „Chomiczówka”, która objęła bloki znajdujące się na osiedlu^[5.10][15]. W następnych dwóch dekadach wzniesiono kolejne osiedla, m.in. Aspekt należące do WSBM „Chomiczówka”^[15] oraz Rodziny Połanieckich i Przylądek Bielany należące do deweloperów^[5.12].

Do 1994 roku Chomiczówka administracyjnie należała do dzielnicy Żoliborz. 19 czerwca 1994 roku została włączona do gminy Warszawa-Bielany, przekształconej w 2002 roku w dzielnicę Bielany^[17][18]. 12 grudnia 1997 roku utworzono obszar Miejskiego Systemu Informacji Chomiczówka^[19][20].

W 2004 roku artysta Sidney Polak nagrał utwór „Chomiczówka” poświęcony osiedlu, na którym się wychowywał^[21][22].

• Hipermarket E.Leclerc Bielany
• Park Chomicza
• Kościół Matki Bożej Wspomożycielki Wiernych
• Fort II Twierdzy Warszawa

• Piaski
• Wawrzyszew
• Wrzeciono