Borys Budka

Borys Piotr Budka (ur. 11 marca 1978 w Czeladzi) – polski prawnik, nauczyciel akademicki, samorządowiec i polityk, radca prawny, doktor nauk ekonomicznych.

Poseł na Sejm VII, VIII, IX i X kadencji (2011–2024), minister sprawiedliwości w rządzie Ewy Kopacz (2015), wiceprzewodniczący Platformy Obywatelskiej (2016–2020, 2021–2025) i Koalicji Obywatelskiej (od 2025), przewodniczący Klubu Parlamentarnego KO (2019–2020, 2021–2023), przewodniczący PO (2020–2021), minister aktywów państwowych w trzecim rządzie Donalda Tuska (2023–2024), poseł do Parlamentu Europejskiego X kadencji (od 2024).

Absolwent II Liceum Ogólnokształcącego w Zabrzu^[2]. W 2002 ukończył studia na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego. Odbył aplikację radcowską, w 2007 rozpoczął praktykę zawodową jako radca prawny^[3]. W 2011 na Uniwersytecie Ekonomicznym w Katowicach na podstawie rozprawy Kwalifikacje pracownicze w stosunku pracy uzyskał stopień doktora nauk ekonomicznych w zakresie ekonomii ze specjalnością w polityce zatrudnienia^[4]. Podjął pracę jako nauczyciel akademicki w Katedrze Prawa na Wydziale Finansów i Ubezpieczeń Akademii Ekonomicznej, po przekształceniach i zmianie nazw − w Katedrze Prawa i Ubezpieczeń Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach^[3][5].

W latach 90. był członkiem Unii Wolności^[6]. W wyborach samorządowych w 1998 bezskutecznie kandydował z jej listy do rady miasta Zabrza^[7]. Potem należał do Stronnictwa Konserwatywno-Ludowego^[8], następnie przystąpił do Platformy Obywatelskiej. W 2002 z jej ramienia^[9], w 2006 jako kandydat lokalnego komitetu^[10] i w 2010 ponownie z listy PO^[11] uzyskiwał mandat radnego Zabrza. Od 2002 do 2005 był wiceprzewodniczącym rady miasta, następnie przez rok pełnił funkcję jej przewodniczącego^[3].

W wyborach parlamentarnych w 2011 uzyskał mandat poselski jako kandydat z listy PO, otrzymując 10 260 głosów w okręgu gliwickim^[12]. W 2014 kandydował na prezydenta Gliwic, zajmując 3. miejsce spośród 6 kandydatów, uzyskując 6192 głosy^[13].

30 kwietnia 2015 premier Ewa Kopacz ogłosiła jego kandydaturę na stanowisko ministra sprawiedliwości w swoim rządzie^[14]. Stanowisko to objął 4 maja 2015^[15].

W wyborach w tym samym roku z powodzeniem ubiegał się o poselską reelekcję (dostał 37 761 głosów)^[16]. 16 listopada 2015 zakończył pełnienie funkcji ministra. W Sejmie VIII kadencji został zastępcą przewodniczącego Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach^[17]. Został również powołany przez Sejm w skład Krajowej Rady Sądownictwa^[18] (wcześniej w 2015 zasiadał w KRS z urzędu jako minister sprawiedliwości). 26 lutego 2016 wybrany na wiceprzewodniczącego PO^[19]. W listopadzie został powołany na funkcję ministra spraw wewnętrznych i administracji w gabinecie cieni utworzonym przez Platformę Obywatelską^[20].

W wyborach w 2019 z powodzeniem ubiegał się o poselską reelekcję z ramienia Koalicji Obywatelskiej, otrzymując w okręgu katowickim 99 550 głosów^[21]. 12 listopada 2019 został przewodniczącym Klubu Parlamentarnego Koalicji Obywatelskiej^[22], którym kierował do 25 września 2020^[23]. Od stycznia tegoż roku ponownie był wiceprzewodniczącym Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach^[24].

3 stycznia 2020 ogłosił swój start w wyborach na przewodniczącego Platformy Obywatelskiej^[25]. 25 stycznia 2020 został wybrany na przewodniczącego Platformy Obywatelskiej, pokonując w wyborach bezpośrednich w I turze Tomasza Siemoniaka, Bogdana Zdrojewskiego i Bartłomieja Sienkiewicza^[26]. Funkcję przewodniczącego oficjalnie objął 29 stycznia 2020, gdy ogłoszono oficjalne wyniki wyborów. Zastąpił tym samym dotychczasowego lidera partii Grzegorza Schetynę^[27]. 3 lipca 2021 podczas Rady Krajowej Platformy Obywatelskiej ogłosił swoją rezygnację z funkcji przewodniczącego partii, umożliwiając objęcie funkcji p.o. przewodniczącego przez Donalda Tuska^[28]. W tym samym dniu został wybrany na wiceprzewodniczącego partii^[29], zaś 22 lipca 2021 ponownie objął funkcję przewodniczącego KP KO, zastępując Cezarego Tomczyka^[30].

W 2023 został wybrany na posła X kadencji z wynikiem 101 258 głosów^[31]. 12 grudnia 2023 Sejm X kadencji wybrał go na urząd ministra aktywów państwowych w trzecim rządzie Donalda Tuska^[32][33]. Następnego dnia został przez prezydenta RP Andrzeja Dudę powołany na to stanowisko^[34]. Funkcję przewodniczącego KP KO sprawował do 19 grudnia 2023, kiedy to zastąpił go Zbigniew Konwiński^[35]. W styczniu 2024 został powołany przez prezydenta w skład Rady Dialogu Społecznego^[36].

Przed wyborami do Parlamentu Europejskiego w 2024 otrzymał pierwsze miejsce na liście KO w okręgu śląskim^[37], w związku z czym złożył rezygnację z pełnienia funkcji rządowej^[38]. Ze stanowiska ministra został odwołany 13 maja 2024^[39]. W wyniku głosowania z czerwca 2024 uzyskał mandat europosła X kadencji, zdobywając 334 842 głosy^[37]. W Parlamencie Europejskim został przewodniczącym Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii^[40]. W 2025, w wyniku przekształcenia PO, został działaczem partii KO (utrzymując funkcję wiceprzewodniczącego).

Wybory	Komitet wyborczy		Organ	Okręg	Wynik
1998		Unia Wolności	Rada Miasta Zabrze	nr 4	160 (2,79%) [9]
2002		Platforma Obywatelska		nr 2	476 (4,51%) [9]
2006		Razem dla Zabrza			550 (5,23%) [10]
2010		Platforma Obywatelska			1174 (9,61%) [11]
2011			Sejm VII kadencji	nr 29	10 260 (3,65%) [12]
2014			Prezydent Miasta Gliwice		6192 (11,50%) [13]
2015			Sejm VIII kadencji	nr 29	37 761 (12,86%) [16]
2019		Koalicja Obywatelska	Sejm IX kadencji	nr 31	99 950 (21,20%) [21]
2023			Sejm X kadencji		101 258 (19,24%) [31]
2024			Parlament Europejski X kadencji	nr 11	334 842 (25,14%)[37]

Jest synem Józefa (działacza PSL, wcześniej UP, Samoobrony RP i PZPR^[41][42][43]) i Marii (wykonującej zawód notariusza^[44]).

Żonaty z Katarzyną Kuczyńską-Budką^[45], z którą ma córkę Lenę^[46]. Jest biegaczem długodystansowym, startuje w biegach ulicznych^[47]. Rekord życiowy w maratonie (2 godziny 39 minut 3 sekundy) osiągnął w 2009 w pierwszej edycji Silesia Marathon^[48]. Zamieszkał w Gliwicach^[31].