Wiktor (Swiatin)

Leonid Swiatin

Wiktor
Metropolita krasnodarski i kubański
Kraj działania	ZSRR
Data i miejsce urodzenia	2 sierpnia 1893 Karaganinska
Data i miejsce śmierci	18 września 1966 Krasnodar
Metropolita krasnodarski i kubański
Okres sprawowania	1956–1966
Wyznanie	prawosławne
Kościół	Rosyjski Kościół Prawosławny
Inkardynacja	Eparchia krasnodarska i kubańska
Śluby zakonne	30 czerwca 1921
Diakonat	3 lipca 1921
Prezbiterat	7 lipca 1921
Chirotonia biskupia	6 listopada 1932
Multimedia w Wikimedia Commons

Wiktor, imię świeckie Leonid Wiktorowicz Swiatin (ur. 21 lipca^?/2 sierpnia 1893 w stanicy Karaganinska, zm. 18 września 1966 w Krasnodarze) – metropolita Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego.

Był synem prawosławnego diakona (następnie kapłana) Wiktora Swiatina i jego żony Marii zd. Żukowej, córki atamana Kozaków orenburskich. Był jednym z pięciorga dzieci. W wieku trzech lat stracił matkę; jego i jego rodzeństwo wychowywała babka Maria Swiatina^[1].

W 1915 r. ukończył seminarium duchowne w Orenburgu i rozpoczął wyższe studia teologiczne w Kazańskiej Akademii Duchownej. Przerwał je jednak, gdy w 1916 r. został objęty mobilizacją wojskową i skierowany do Michajłowskiej Akademii Wojskowej w Tyflisie^[1]. Następnie służył jako oficer w armii rosyjskiej^[2] na froncie kaukaskim^[1]. W czasie rosyjskiej wojny domowej walczył po stronie białych, służąc w sztabie gen. Biełowa. Ostatecznie razem z korpusem gen. Andriji Bakicia, w stopniu sztabs-kapitana, wycofał się do granicy z Chinami i za radą swojego wuja, białego gen. Gierwasija Żukowa, emigrował do tego kraju^[1].

W lutym 1921 r. wstąpił do monasteru Zaśnięcia Matki Bożej prowadzonego w Pekinie przez rosyjską misję prawosławną. 30 czerwca tego roku został postrzyżony na mnicha, przyjmując imię Wiktor. 3 lipca 1921 r. został hierodiakonem, zaś 7 lipca – hieromnichem^[1]. Z polecenia kierownika misji, arcybiskupa pekińskiego Innocentego, udał się do Władywostoku, kontrolowanego nadal przez białych, w celu podjęcia nauki języka chińskiego w Instytucie Wschodnim. Jednak klęska białych na rosyjskim Dalekim Wschodzie zmusiła go do powrotu do Pekinu^[1]. 10 sierpnia 1922 r. został skierowany do Tiencinu jako proboszcz tamtejszej cerkwi^[2], którą przebudował i wokół której gromadzili się biali emigranci rosyjscy. Hieromnich Wiktor utworzył przy świątyni szkołę rosyjską, szpital i dom miłosierdzia^[1]. Siedem lat później arcybiskup pekiński Innocenty nadał mu godność archimandryty^[1].

Jesienią 1932 r. archimandryta Wiktor udał się do Sremskich Karlovców na Sobór Biskupów Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego poza granicami Rosji. Z polecenia jego zwierzchnika, metropolity Antoniego i z rekomendacji nowego arcybiskupa pekińskiego Szymona, został wyświęcony na biskupa szanghajskiego, wikariusza eparchii pekińskiej^[1]. Gdy arcybiskup Szymon zmarł w 1933 r., biskup Wiktor objął po nim katedrę pekińską z tytułem biskupa chińskiego i pekińskiego oraz naczelnika rosyjskiej misji prawosławnej^[2]. We wrześniu 1938 r. został podniesiony do godności arcybiskupiej^[2].

Utworzył szereg nowych parafii prawosławnych na terytorium Chin, zaś w latach 1936-1938 wyjeżdżał do Indii i na Cejlon, starając się nakłonić tamtejsze wspólnoty chrześcijańskie do przyłączenia się do Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego poza granicami Rosji^[1]. Zainicjował lub dokończył budowę nowych świątyń prawosławnych, w tym monumentalnego soboru w Szanghaju^[1].

W 1944 r. podjął próbę kontaktu z Patriarchatem Moskiewskim za pośrednictwem radzieckiej placówki dyplomatycznej, jednak bez powodzenia. W 1945 r. zwrócił się bezpośrednio do patriarchy moskiewskiego i całej Rusi Aleksego I z prośbą o przyjęcie rosyjskiej misji prawosławnej w Chinach w jurysdykcję Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego^[1]. Decyzja ta podzieliła prawosławnych Rosjan w Chinach, a Rosyjski Kościół Prawosławny poza granicami Rosji nie zrezygnował z utrzymywania w Pekinie swojej administratury, ogłaszając jej zwierzchnikiem arcybiskupa szanghajskiego Jana. W 1946 r. arcybiskup Wiktor został aresztowany; również rząd chiński nie chciał na swoim terytorium prawosławnej eparchii uznającej zwierzchność Patriarchatu Moskiewskiego^[1]. Biskup został oskarżony o kolaborację z Japonią; w 1947 r. został jednak uniewinniony^[1].

17 sierpnia 1950 mianowany zwierzchnikiem Egzarchatu Wschodniego Patriarchatu Moskiewskiego. Zgodnie z wytycznymi patriarchy Aleksego I podjął starania na rzecz sinoizacji Cerkwi prawosławnej w Chinach, poprzez wyświęcanie kapłanów narodowości chińskiej i kontynuowanie pracy nad przekładami ksiąg liturgicznych. W zmienionej sytuacji politycznej, po przejęciu władzy w Chinach przez komunistów, Patriarchat Moskiewski zamierzał stopniowo przekształcać misję w Chinach w samodzielną Cerkiew prawosławną. W rzeczywistości jednak w kolejnych latach miał miejsce proces stopniowej likwidacji misji, tym bardziej, że rosyjscy emigranci opuszczali Chińską Republikę Ludową, wyjeżdżali też prawosławni duchowni. W 1954 r. Święty Synod Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego oficjalnie zamknął rosyjską misję prawosławną w Chinach, zapowiadając, iż administrowane przez nią świątynie przejdą z jurysdykcji Egzarchatu Wschodniego do autonomicznego Chińskiego Kościoła Prawosławnego^[1]. W 1956 r., pod naciskami władz chińskich, arcybiskup Wiktor opuścił Pekin^[1]. W kolejnych latach próbował utrzymywać kontakty z wiernymi i duchowieństwem, którzy pozostali w Chinach, władze radzieckie naciskały jednak na niego, by przerwał te kontakty^[1].

31 maja tego samego roku, po przyjeździe do Krasnodaru, otrzymał godność arcybiskupa krasnodarskiego i kubańskiego. Pięć lat później został podniesiony do godności metropolity^[2]. W 1963 otrzymał order św. Włodzimierza I stopnia^[1]. Sprzeciwiał się planom władz radzieckich, dążących do zamykania świątyń prawosławnych na Kubaniu; w latach powojennych zlikwidowano połowę czynnych do tej pory świątyń. Arcybiskup krasnodarski skutecznie bronił przed zniszczeniem katedralnego soboru św. Katarzyny w Krasnodarze^[1].

Zmarł w Krasnodarze po krótkiej chorobie i został pochowany na Cmentarzu Sławianskim w tymże mieście^[1].