Internetowa Encyklopedia „Wiki”

TSMC


Taiwan Semiconductor Manufacturing Company Limited
Logo
Ilustracja
Jedna z fabryk TSMC w Taizhong
Państwo

 Republika Chińska

Siedziba

Xinzhu

Data powstania

21 lutego 1987

Prezes

Te Yin Liu[1]

Zatrudnienie

73 090 (2024)[2]

ISIN

US8740391003

Symbol akcji

NYSE: TSM

Dane finansowe (2024[3])
Przychody

90,08 mld USD

Wynik operacyjny

41,14 mld USD

Wynik netto

36,49 mld USD

Aktywa

204,22 mld USD

Kapitał własny

131,94 mld USD

brak współrzędnych
Strona internetowa

TSMC, Taiwan Semiconductor Manufacturing Company Limited – tajwańskie przedsiębiorstwo specjalizujące się w produkcji układów scalonych, w tym procesorów. Założone 21 lutego 1987 roku przez Chung Mou Changa[1], jest największym na świecie niezależnym producentem półprzewodników[4].

Jednymi z największych klientów TSMC są AMD, Apple, ARM, Broadcom, MediaTek, Qualcomm i Nvidia[5]. W 2024 roku 68,8% produkcji jest wykonywana dla firm amerykańskich, 11,5% dla firm chińskich i 9,3% dla firm tajwańskich[6].

TSMC jako pierwsza wprowadziła na rynek możliwości produkcyjne w technologii 7-nm[7] i 5-nm[8] (używane przez układy SoC Apple A14 i M1 z 2020 roku, procesory MediaTek Dimensity 8100 i AMD Ryzen serii 7000), a także pierwsza, która wprowadziła na rynek technologię litografii EUV ASML w skali masowej[9][10]. Według stanu z maja 2026 roku kapitalizacja rynkowa spółki wynosi 2,1 bln dolarów amerykańskich[11].

Historia

Utworzenie TSMC było efektem strategii rządu tajwańskiego z lat 70. XX wieku, która zakładała rozwój produkcji układów cyfrowych pomimo braku kompetencji w tej dziedzinie[12]. Z pomocą rządową, wiele firm rozpoczęło produkcję na Tajwanie[12], a w latach 1980. firmy tajwańskie zaczęły się skupiać na technologii CMOS, która stała się dominująca w elektronice[12]. Początkowym inwestorem TSMC był Philips, który wsparł przedsiębiorstwo kwotą 58 mln USD za 27,5% udziałów[13].

W 2011 roku TSMC rozpoczęło produkcję procesorów Apple A5 i A6 dla urządzeń iPad i iPhone[14][15].

Na koniec 2020 roku przedsiębiorstwo zatrudniało 51 297 pracowników, przychody wynosiły 48 miliardów USD[1].

Fabryka w Phoenix w Stanach Zjednoczonych (w budowie, rok 2023)

Aby ograniczyć ryzyko biznesowe w przypadku wojny między Tajwanem a Chińską Republiką Ludową, od początku 2020. TSMC rozszerzyło swoją obecność geograficzną, otwierając nowe fabryki w Japonii i Stanach Zjednoczonych (patrz CHIPS and Science Act), a także planując dalszą ekspansję do Niemiec[16].

Zdolności produkcyjne

TSMC dysponuje zdolnościami produkcyjnymi na waflach 300 mm w kolejnych generacjach technologii procesowych[17]. Najstarszą oferowaną technologią jest 0,13 μm (130 nm). W czwartym kwartale 2006 uruchomiono produkcję w technologii 90 nm[17], firma oferuje również technologie 65 nm i 55 nm.

W 2011 uruchomiono produkcję w technologii 28 nm[18][19], a w 2012 w technologii 20 nm[20][21]. W listopadzie 2013 rozpoczęto produkcję w technologii 16 nm[22], a od 2016 dostępna jest technologia 12 nm, oparta na procesie 16 nm[23]. Od czwartego kwartału 2018 oferowana jest technologia 22 nm[24].

W 2017 rozpoczęto masową produkcję w technologii 10 nm[25], a w czerwcu tego samego roku w technologii 7 nm[26]. W pierwszym kwartale 2020 uruchomiono produkcję w technologii 6 nm[27], a jeszcze w tym samym roku udostępniono technologię 5 nm[28]. Od czwartego kwartału 2021 oferowana jest technologia 4 nm[29], a od czwartego kwartału 2022 technologia 3 nm[30]. W czwartym kwartale 2025 rozpoczęto masową produkcję w najnowszej technologii 2 nm (N2), wyposażonej w tranzystory nanosheetowe. Produkcja prowadzona jest w fabrykach Fab 20 w Xinzhu i Fab 22 w Kaohsiung[31].

Fabryki

Nazwa Lokalizacja Rozmiar wafla krzemowego
Fab 2 Tajwan Xinzhu, Tajwan 150 mm
Fab 3 Tajwan Xinzhu, Tajwan 200 mm
Fab 5 Tajwan Xinzhu, Tajwan 200 mm
Fab 6 Tajwan Tainan, Tajwan 200 mm
Fab 8 Tajwan Xinzhu, Tajwan 200 mm
Fab 10 Chiny Songjiang, Szanghaj, Chiny 200 mm
Fab 11 (TSMC Washington) Stany Zjednoczone Camas, Stany Zjednoczone 200 mm
Fab 12A Tajwan Xinzhu, Tajwan 300 mm
Fab 12B Tajwan Xinzhu, Tajwan 300 mm
Fab 14 Tajwan Tainan, Tajwan 300 mm
Fab 15 Tajwan Taichung, Tajwan 300 mm
Fab 16 Chiny Nanjing, Chiny 300 mm
Fab 18 Tajwan Tainan, Tajwan 300 mm
Fab 20 Tajwan Xinzhu, Tajwan 300 mm
Fab 21 Stany Zjednoczone Phoenix, Stany Zjednoczone 300 mm
Fab 22 Tajwan Kaohsiung, Tajwan 300 mm
JASM (Fab 23) Japonia Kikuyō, Japonia 300 mm
SSMC Singapur Singapur 200 mm
Advanced Backend Fab 1 Tajwan Xinzhu, Tajwan Backend
Advanced Backend Fab 2 Tajwan Tainan, Tajwan Backend
Advanced Backend Fab 3 Tajwan Taoyuan, Tajwan Backend
Advanced Backend Fab 5 Tajwan Taichung, Tajwan Backend
Advanced Backend Fab 6 Tajwan Zhunan, Tajwan Backend
Advanced Backend Fab 7 Tajwan Taibao, Tajwan Backend

Fabryki za granicą

Stany Zjednoczone

W 2020 TSMC ogłosiło budowę pierwszej zaawansowanej fabryki półprzewodników w Phoenix w Arizonie, początkowo za 12 mld USD[32]. W grudniu 2022 rozszerzono program do 40 mld USD, dodając drugą fabrykę planowaną początkowo na technologię 3 nm[33]. W kwietniu 2024 zapowiedziano trzecią fabrykę, co podniosło inwestycję do ponad 65 mld USD[32], a w marcu 2025 ogłoszony dalszy wzrost o 100 mld USD, obejmujący trzy kolejne fabryki, dwa zakłady zaawansowanego pakowania i centrum badań i rozwoju, co dało łącznie 165 mld USD, określane jako największa pojedyncza inwestycja zagraniczna w historii Stanów Zjednoczonych[34].

Pierwsza fabryka (Fab 21) rozpoczęła masową produkcję w technologii 4 nm w czwartym kwartale 2024[32], przy czym komercyjna produkcja ruszyła po cichu, o czym w styczniu 2025 poinformowała sekretarz handlu Gina Raimondo[35]. Apple jest pierwszym i największym klientem zakładu, w październiku 2025 rozpoczęto tam też produkcję procesorów graficznych Nvidia Blackwell w technologii N4P[32]. Budowa drugiej fabryki zakończyła się w 2025, a uruchomienie produkcji 3 nm przesunięto w styczniu 2026 na drugą połowę 2027, szybciej niż pierwotnie zakładano[36]. Trzecia fabryka ma obsługiwać technologię 2 nm i nowsze, z produkcją pod koniec dekady[32].

Przedsięwzięcie od początku napotykało trudności. Firma przyznała w 2023 opóźnienie otwarcia, a w styczniu 2024 zapowiedziała kolejną zmianę harmonogramu, wskazując na niedobór doświadczonych kadr i niepewność funduszy rządowych[37]. Budowa w Arizonie jest kilkukrotnie droższa niż w Azji, co dotknęło również dostawców TSMC[37]. Pojawiły się problemy natury pracowniczej: lokalne związki zawodowe protestowały przeciw sprowadzaniu pracowników z Tajwanu na wizach typu E, szacując, że stanowią oni nawet połowę budujących zakład[38], a pracownicy skarżyli się na warunki pracy i wypadki, w tym śmiertelny, za co stanowy inspektorat ADOSH ukarał TSMC grzywną[39]. W 2025 część amerykańskich pracowników pozwała spółkę, zarzucając systemowe faworyzowanie personelu z Tajwanu[40]. Mimo to w 2025 w arizońskim zespole pracowało ponad 3000 osób na liczącym 1100 akrów terenie[41].

Japonia

Jesienią 2021 zapadła decyzja o budowie w prefekturze Kumamoto fabryk należących do spółki JASM, wydzielonej przez TSMC w celu obsługi rynku japońskiego[42]. W lutym 2024 rozszerzono inwestycję, dołączając do grona wspólników Sony (6,0%), Denso (5,5%) i Toyotę (2,0%), przy czym TSMC zachowało 86,5% udziałów, a łączna wartość obu zakładów przekroczyła 20 mld USD[43]. Pierwszy zakład uruchomiono seryjnie pod koniec 2024[42]. W październiku 2025 JASM podpisała z władzami miasteczka Kikuchi umowę lokalizacyjną pod drugi zakład, oznaczającą faktyczne rozpoczęcie budowy. Inwestycja wynosi około 13,9 mld USD, produkcja ma ruszyć w grudniu 2027, a głównym zastosowaniem mają być technologia 6 nm w układach do jazdy autonomicznej i SI. Rząd Japonii objął oba zakłady wsparciem rzędu 1,2 bln jenów[44].

Niemcy

Wspólnie z firmami Bosch, Infineon i NXP, TSMC powołało spółkę European Semiconductor Manufacturing Company (ESMC), budującą fabrykę w Dreźnie. TSMC obejmuje w niej 70% udziałów, pozostali partnerzy po 10%[45]. Łączna inwestycja wynosi 10 mld euro, przy czym połowę tej kwoty stanowi dotacja niemieckiego federalnego ministerstwa gospodarki[46]. Budowa trwa od 2024, a 14 września 2026 odbyła się uroczystość wiechy. Prezes ESMC Christian Koitzsch ocenił, że projekt mieści się w planie i budżecie, pierwsze narzędzia produkcyjne mają trafić do hal w drugiej połowie 2027[47]. Fabryka ma obsługiwać technologie do 12 nm z głównym przeznaczeniem dla przemysłu motoryzacyjnego i zatrudniać około 2000 osób[46].

Przypisy

  1. ↑ a b c Taiwan Semiconductor Manufacturing Co. Ltd. ADR. The Wall Street Journal. (ang.).
  2. ↑ Taiwan Semiconductor. [dostęp 2025-01-30]. (ang.).
  3. ↑ SEC TSMC F-20 [online], SEC EDGAR [zarchiwizowane z adresu 2024-10-26].
  4. ↑ Advanced Technology Key to Strong Foundry Revenue per Wafer [online], web.archive.org [dostęp 2025-05-20] [zarchiwizowane z adresu 2019-07-14].
  5. ↑ Saptakee S, TSMC Dominates AI Chip Market with Record Sales—But Can It Tackle Its Rising Emissions? [online], Carbon Credits, 13 marca 2025 [dostęp 2025-05-20] (ang.).
  6. ↑ TSMC (Taiwan Semiconductor Manufacturing Company): Business Segments and Geographical Breakdown of Revenue [online], marketscreener.com [dostęp 2025-05-20] (ang.).
  7. ↑ 7nm Technology – Taiwan Semiconductor Manufacturing Company Limited [online], tsmc.com [dostęp 2025-05-20] (ang.).
  8. ↑ Apple’s A14 Packs 134 Million Transistors/mm², but Falls Short of TSMC’s Density Claims – SemiAnalysis [online], web.archive.org, 12 grudnia 2020 [dostęp 2025-05-20] [zarchiwizowane z adresu 2020-12-12].
  9. ↑ TSMC orders production EUV systems [online], optics.org [dostęp 2025-05-20].
  10. ↑ ASML announces new high mark for EUV productivity [online], ASML, 24 lutego 2015 [dostęp 2025-05-20] (ang.).
  11. ↑ Companies ranked by Market Cap – CompaniesMarketCap.com [online], companiesmarketcap.com [dostęp 2026-05-21] (ang.).
  12. ↑ a b c HS Visio | Näin syntyi Taiwanin bisnesihme TSMC, joka pitää koko maailmantaloutta hyppysissään. [online], Helsingin Sanomat, 12 marca 2021 [dostęp 2025-05-20] (fiń.).
  13. ↑ Chris Miller, Chip War: The Fight for the World's Most Critical Technology, Simon and Schuster, 4 października 2022, ISBN 978-1-9821-7202-2 [dostęp 2025-05-20] (ang.).
  14. ↑ TSMC Kicks Off A6 Processor Trial Production with Apple | CENS.com – The Taiwan Economic News [online], web.archive.org, 27 września 2011 [dostęp 2025-05-20] [zarchiwizowane z adresu 2011-09-27].
  15. ↑ TSMC Beginning Production Of Apple’s New A6 Processor | TechCrunch [online], web.archive.org, 23 września 2017 [dostęp 2025-05-20] [zarchiwizowane z adresu 2017-09-23].
  16. ↑ China Risk Sees Taiwan’s TSMC Moving Chip Plants Overseas [online], web.archive.org, 19 maja 2022 [dostęp 2025-05-20] [zarchiwizowane z adresu 2022-05-19].
  17. ↑ a b Taiwan Semiconductor Manufacturing Company Limited [online], tsmc.com [dostęp 2025-06-01] [zarchiwizowane z adresu 2019-04-04].
  18. ↑ SemiWiki.com – TSMC Unleashes Aggressive 28nm Strategy! [online], semiwiki.com [dostęp 2025-06-01] [zarchiwizowane z adresu 2017-03-24] (ang.).
  19. ↑ Taiwan Semiconductor Manufacturing Company Limited [online], tsmc.com [dostęp 2025-06-01] [zarchiwizowane z adresu 2019-04-04].
  20. ↑ TSMC to offer only one process at 20-nm [online], design-reuse.com [dostęp 2025-06-01].
  21. ↑ TSMC 20nm and CoWoS™ Design Infrastructure Ready [online], Taiwan Semiconductor Manufacturing Company Limited, 9 października 2012 [dostęp 2025-06-01] (ang.).
  22. ↑ 16/12nm Technology – Taiwan Semiconductor Manufacturing Company Limited [online], tsmc.com [dostęp 2025-06-01] (ang.).
  23. ↑ Report: TSMC to relabel process as 12nm, „eeNews Analog”, 29 listopada 2016 [dostęp 2025-06-01] [zarchiwizowane z adresu 2019-04-21] (ang.).
  24. ↑ Taiwan Semiconductor Manufacturing Company Limited [online], tsmc.com [dostęp 2025-06-01] [zarchiwizowane z adresu 2019-04-04].
  25. ↑ Taiwan Semiconductor Manufacturing Company Limited [online], tsmc.com [dostęp 2025-06-01] [zarchiwizowane z adresu 2019-04-04].
  26. ↑ Taiwan Semiconductor Manufacturing Company Limited [online], tsmc.com [dostęp 2025-06-01] [zarchiwizowane z adresu 2019-06-09].
  27. ↑ TSMC Unveils 6-nanometer Process TSMC [zarchiwizowane 2019-04-17].
  28. ↑ Dr Ian Cutress, ‘Better Yield on 5nm than 7nm’: TSMC Update on Defect Rates for N5 [online], anandtech.com [dostęp 2025-06-01].
  29. ↑ TSMC Introduces N4X Process [online], Taiwan Semiconductor Manufacturing Company Limited, 16 grudnia 2021 [dostęp 2025-06-01] (ang.).
  30. ↑ TSMC Kicks Off 3nm Production: A Long Node to Power Leading Chips, „Tom's Hardware”, 29 grudnia 2022 [dostęp 2025-06-01] [zarchiwizowane z adresu 2023-11-29] (ang.).
  31. ↑ TSMC officially begins 2nm chip volume production in Q4 2025 [online], Taipei Times, 31 grudnia 2025 [dostęp 2026-11-13] (ang.).
  32. ↑ a b c d e Taiwan contract chipmaker TSMC's US investments [online], Reuters, 16 stycznia 2026 [dostęp 2026-11-13] (ang.).
  33. ↑ Debby Wu, TSMC to up Arizona investment to $40 billion with second semiconductor chip plant [online], CNBC, 6 grudnia 2022 [dostęp 2026-11-13] (ang.).
  34. ↑ Trump and TSMC announce $100 billion plan to build five new US factories [online], Reuters, 3 marca 2025 [dostęp 2026-11-13] (ang.).
  35. ↑ TSMC begins producing 4-nanometer chips in Arizona, Raimondo says [online], Reuters, 10 stycznia 2025 [dostęp 2026-11-13] (ang.).
  36. ↑ TSMC Reportedly Accelerates Arizona 2nd Fab, Eyes 3Q26 Tool Install, 2027 3nm Production [online], TrendForce, 18 grudnia 2025 [dostęp 2026-11-13] (ang.).
  37. ↑ a b Chemical and material suppliers for TSMC and Intel pause Arizona construction plans, citing rising costs [online], Data Center Dynamics, 19 marca 2024 [dostęp 2026-11-13] (ang.).
  38. ↑ North America's Building Trades Unions call for federal action to stop the misuse of visas for the construction of TSMC's federally funded projects [online], NABTU, 7 stycznia 2025 [dostęp 2026-11-13] (ang.).
  39. ↑ TSMC fined $16,000 after death of worker at Arizona plant, accused of anti-American discrimination in lawsuit [online], Data Center Dynamics, 14 listopada 2024 [dostęp 2026-11-13] (ang.).
  40. ↑ Chipmaker TSMC faces lawsuit alleging bias, racism, unsafe conditions [online], HR Grapevine, 9 lipca 2025 [dostęp 2026-11-13] (ang.).
  41. ↑ TSMC Intends to Expand Its Investment in the United States to US$165 Billion to Power the Future of AI [online], TSMC, 4 marca 2025 [dostęp 2026-11-13] (ang.).
  42. ↑ a b TSMC、熊本で6ナノ半導体製造へ 第2工場27年12月稼働 [online], Nikkei, 24 października 2025 [dostęp 2026-11-13] (jap.).
  43. ↑ JASM Set to Expand in Kumamoto Japan [online], TSMC, 6 lutego 2024 [dostęp 2026-11-13] (ang.).
  44. ↑ TSMC begins construction of Kumamoto second fab with $13.9 billion investment [online], TechNode, 28 października 2025 [dostęp 2026-11-13] (ang.).
  45. ↑ ESMC feiert Richtfest für neue Dresdner Mikrochip-Fabrik [online], EPP, 14 września 2026 [dostęp 2026-11-13] (niem.).
  46. ↑ a b ESMC feiert Richtfest für neue Dresdner Mikrochip-Fabrik [online], EPP, 14 września 2026 [dostęp 2026-11-13] (niem.).
  47. ↑ Construction of TSMC fab in Germany on track: ESMC president [online], Focus Taiwan, 15 września 2026 [dostęp 2026-11-13] (ang.).