TSMC
Jedna z fabryk TSMC w Taizhong | |
| Państwo | |
|---|---|
| Siedziba | |
| Data powstania |
21 lutego 1987 |
| Prezes |
Te Yin Liu[1] |
| Zatrudnienie |
73 090 (2024)[2] |
| ISIN | |
| Symbol akcji | |
| Dane finansowe (2024[3]) | |
| Przychody |
90,08 mld USD |
| Wynik operacyjny |
41,14 mld USD |
| Wynik netto |
36,49 mld USD |
| Aktywa |
204,22 mld USD |
| Kapitał własny |
131,94 mld USD |
| Strona internetowa | |
TSMC, Taiwan Semiconductor Manufacturing Company Limited – tajwańskie przedsiębiorstwo specjalizujące się w produkcji układów scalonych, w tym procesorów. Założone 21 lutego 1987 roku przez Chung Mou Changa[1], jest największym na świecie niezależnym producentem półprzewodników[4].
Jednymi z największych klientów TSMC są AMD, Apple, ARM, Broadcom, MediaTek, Qualcomm i Nvidia[5]. W 2024 roku 68,8% produkcji jest wykonywana dla firm amerykańskich, 11,5% dla firm chińskich i 9,3% dla firm tajwańskich[6].
TSMC jako pierwsza wprowadziła na rynek możliwości produkcyjne w technologii 7-nm[7] i 5-nm[8] (używane przez układy SoC Apple A14 i M1 z 2020 roku, procesory MediaTek Dimensity 8100 i AMD Ryzen serii 7000), a także pierwsza, która wprowadziła na rynek technologię litografii EUV ASML w skali masowej[9][10]. Według stanu z maja 2026 roku kapitalizacja rynkowa spółki wynosi 2,1 bln dolarów amerykańskich[11].
Historia
Utworzenie TSMC było efektem strategii rządu tajwańskiego z lat 70. XX wieku, która zakładała rozwój produkcji układów cyfrowych pomimo braku kompetencji w tej dziedzinie[12]. Z pomocą rządową, wiele firm rozpoczęło produkcję na Tajwanie[12], a w latach 1980. firmy tajwańskie zaczęły się skupiać na technologii CMOS, która stała się dominująca w elektronice[12]. Początkowym inwestorem TSMC był Philips, który wsparł przedsiębiorstwo kwotą 58 mln USD za 27,5% udziałów[13].
W 2011 roku TSMC rozpoczęło produkcję procesorów Apple A5 i A6 dla urządzeń iPad i iPhone[14][15].
Na koniec 2020 roku przedsiębiorstwo zatrudniało 51 297 pracowników, przychody wynosiły 48 miliardów USD[1].

Aby ograniczyć ryzyko biznesowe w przypadku wojny między Tajwanem a Chińską Republiką Ludową, od początku 2020. TSMC rozszerzyło swoją obecność geograficzną, otwierając nowe fabryki w Japonii i Stanach Zjednoczonych (patrz CHIPS and Science Act), a także planując dalszą ekspansję do Niemiec[16].
Zdolności produkcyjne
TSMC dysponuje zdolnościami produkcyjnymi na waflach 300 mm w kolejnych generacjach technologii procesowych[17]. Najstarszą oferowaną technologią jest 0,13 μm (130 nm). W czwartym kwartale 2006 uruchomiono produkcję w technologii 90 nm[17], firma oferuje również technologie 65 nm i 55 nm.
W 2011 uruchomiono produkcję w technologii 28 nm[18][19], a w 2012 w technologii 20 nm[20][21]. W listopadzie 2013 rozpoczęto produkcję w technologii 16 nm[22], a od 2016 dostępna jest technologia 12 nm, oparta na procesie 16 nm[23]. Od czwartego kwartału 2018 oferowana jest technologia 22 nm[24].
W 2017 rozpoczęto masową produkcję w technologii 10 nm[25], a w czerwcu tego samego roku w technologii 7 nm[26]. W pierwszym kwartale 2020 uruchomiono produkcję w technologii 6 nm[27], a jeszcze w tym samym roku udostępniono technologię 5 nm[28]. Od czwartego kwartału 2021 oferowana jest technologia 4 nm[29], a od czwartego kwartału 2022 technologia 3 nm[30]. W czwartym kwartale 2025 rozpoczęto masową produkcję w najnowszej technologii 2 nm (N2), wyposażonej w tranzystory nanosheetowe. Produkcja prowadzona jest w fabrykach Fab 20 w Xinzhu i Fab 22 w Kaohsiung[31].
Fabryki
| Nazwa | Lokalizacja | Rozmiar wafla krzemowego |
|---|---|---|
| Fab 2 | 150 mm | |
| Fab 3 | 200 mm | |
| Fab 5 | 200 mm | |
| Fab 6 | 200 mm | |
| Fab 8 | 200 mm | |
| Fab 10 | 200 mm | |
| Fab 11 (TSMC Washington) | 200 mm | |
| Fab 12A | 300 mm | |
| Fab 12B | 300 mm | |
| Fab 14 | 300 mm | |
| Fab 15 | 300 mm | |
| Fab 16 | 300 mm | |
| Fab 18 | 300 mm | |
| Fab 20 | 300 mm | |
| Fab 21 | 300 mm | |
| Fab 22 | 300 mm | |
| JASM (Fab 23) | 300 mm | |
| SSMC | 200 mm | |
| Advanced Backend Fab 1 | Backend | |
| Advanced Backend Fab 2 | Backend | |
| Advanced Backend Fab 3 | Backend | |
| Advanced Backend Fab 5 | Backend | |
| Advanced Backend Fab 6 | Backend | |
| Advanced Backend Fab 7 | Backend |
Fabryki za granicą
Stany Zjednoczone
W 2020 TSMC ogłosiło budowę pierwszej zaawansowanej fabryki półprzewodników w Phoenix w Arizonie, początkowo za 12 mld USD[32]. W grudniu 2022 rozszerzono program do 40 mld USD, dodając drugą fabrykę planowaną początkowo na technologię 3 nm[33]. W kwietniu 2024 zapowiedziano trzecią fabrykę, co podniosło inwestycję do ponad 65 mld USD[32], a w marcu 2025 ogłoszony dalszy wzrost o 100 mld USD, obejmujący trzy kolejne fabryki, dwa zakłady zaawansowanego pakowania i centrum badań i rozwoju, co dało łącznie 165 mld USD, określane jako największa pojedyncza inwestycja zagraniczna w historii Stanów Zjednoczonych[34].
Pierwsza fabryka (Fab 21) rozpoczęła masową produkcję w technologii 4 nm w czwartym kwartale 2024[32], przy czym komercyjna produkcja ruszyła po cichu, o czym w styczniu 2025 poinformowała sekretarz handlu Gina Raimondo[35]. Apple jest pierwszym i największym klientem zakładu, w październiku 2025 rozpoczęto tam też produkcję procesorów graficznych Nvidia Blackwell w technologii N4P[32]. Budowa drugiej fabryki zakończyła się w 2025, a uruchomienie produkcji 3 nm przesunięto w styczniu 2026 na drugą połowę 2027, szybciej niż pierwotnie zakładano[36]. Trzecia fabryka ma obsługiwać technologię 2 nm i nowsze, z produkcją pod koniec dekady[32].
Przedsięwzięcie od początku napotykało trudności. Firma przyznała w 2023 opóźnienie otwarcia, a w styczniu 2024 zapowiedziała kolejną zmianę harmonogramu, wskazując na niedobór doświadczonych kadr i niepewność funduszy rządowych[37]. Budowa w Arizonie jest kilkukrotnie droższa niż w Azji, co dotknęło również dostawców TSMC[37]. Pojawiły się problemy natury pracowniczej: lokalne związki zawodowe protestowały przeciw sprowadzaniu pracowników z Tajwanu na wizach typu E, szacując, że stanowią oni nawet połowę budujących zakład[38], a pracownicy skarżyli się na warunki pracy i wypadki, w tym śmiertelny, za co stanowy inspektorat ADOSH ukarał TSMC grzywną[39]. W 2025 część amerykańskich pracowników pozwała spółkę, zarzucając systemowe faworyzowanie personelu z Tajwanu[40]. Mimo to w 2025 w arizońskim zespole pracowało ponad 3000 osób na liczącym 1100 akrów terenie[41].
Japonia
Jesienią 2021 zapadła decyzja o budowie w prefekturze Kumamoto fabryk należących do spółki JASM, wydzielonej przez TSMC w celu obsługi rynku japońskiego[42]. W lutym 2024 rozszerzono inwestycję, dołączając do grona wspólników Sony (6,0%), Denso (5,5%) i Toyotę (2,0%), przy czym TSMC zachowało 86,5% udziałów, a łączna wartość obu zakładów przekroczyła 20 mld USD[43]. Pierwszy zakład uruchomiono seryjnie pod koniec 2024[42]. W październiku 2025 JASM podpisała z władzami miasteczka Kikuchi umowę lokalizacyjną pod drugi zakład, oznaczającą faktyczne rozpoczęcie budowy. Inwestycja wynosi około 13,9 mld USD, produkcja ma ruszyć w grudniu 2027, a głównym zastosowaniem mają być technologia 6 nm w układach do jazdy autonomicznej i SI. Rząd Japonii objął oba zakłady wsparciem rzędu 1,2 bln jenów[44].
Niemcy
Wspólnie z firmami Bosch, Infineon i NXP, TSMC powołało spółkę European Semiconductor Manufacturing Company (ESMC), budującą fabrykę w Dreźnie. TSMC obejmuje w niej 70% udziałów, pozostali partnerzy po 10%[45]. Łączna inwestycja wynosi 10 mld euro, przy czym połowę tej kwoty stanowi dotacja niemieckiego federalnego ministerstwa gospodarki[46]. Budowa trwa od 2024, a 14 września 2026 odbyła się uroczystość wiechy. Prezes ESMC Christian Koitzsch ocenił, że projekt mieści się w planie i budżecie, pierwsze narzędzia produkcyjne mają trafić do hal w drugiej połowie 2027[47]. Fabryka ma obsługiwać technologie do 12 nm z głównym przeznaczeniem dla przemysłu motoryzacyjnego i zatrudniać około 2000 osób[46].
Przypisy
- ↑ a b c Taiwan Semiconductor Manufacturing Co. Ltd. ADR. The Wall Street Journal. (ang.).
- ↑ Taiwan Semiconductor. [dostęp 2025-01-30]. (ang.).
- ↑ SEC TSMC F-20 [online], SEC EDGAR [zarchiwizowane z adresu 2024-10-26].
- ↑ Advanced Technology Key to Strong Foundry Revenue per Wafer [online], web.archive.org [dostęp 2025-05-20] [zarchiwizowane z adresu 2019-07-14].
- ↑ Saptakee S, TSMC Dominates AI Chip Market with Record Sales—But Can It Tackle Its Rising Emissions? [online], Carbon Credits, 13 marca 2025 [dostęp 2025-05-20] (ang.).
- ↑ TSMC (Taiwan Semiconductor Manufacturing Company): Business Segments and Geographical Breakdown of Revenue [online], marketscreener.com [dostęp 2025-05-20] (ang.).
- ↑ 7nm Technology – Taiwan Semiconductor Manufacturing Company Limited [online], tsmc.com [dostęp 2025-05-20] (ang.).
- ↑ Apple’s A14 Packs 134 Million Transistors/mm², but Falls Short of TSMC’s Density Claims – SemiAnalysis [online], web.archive.org, 12 grudnia 2020 [dostęp 2025-05-20] [zarchiwizowane z adresu 2020-12-12].
- ↑ TSMC orders production EUV systems [online], optics.org [dostęp 2025-05-20].
- ↑ ASML announces new high mark for EUV productivity [online], ASML, 24 lutego 2015 [dostęp 2025-05-20] (ang.).
- ↑ Companies ranked by Market Cap – CompaniesMarketCap.com [online], companiesmarketcap.com [dostęp 2026-05-21] (ang.).
- ↑ a b c HS Visio | Näin syntyi Taiwanin bisnesihme TSMC, joka pitää koko maailmantaloutta hyppysissään. [online], Helsingin Sanomat, 12 marca 2021 [dostęp 2025-05-20] (fiń.).
- ↑ Chris Miller, Chip War: The Fight for the World's Most Critical Technology, Simon and Schuster, 4 października 2022, ISBN 978-1-9821-7202-2 [dostęp 2025-05-20] (ang.).
- ↑ TSMC Kicks Off A6 Processor Trial Production with Apple | CENS.com – The Taiwan Economic News [online], web.archive.org, 27 września 2011 [dostęp 2025-05-20] [zarchiwizowane z adresu 2011-09-27].
- ↑ TSMC Beginning Production Of Apple’s New A6 Processor | TechCrunch [online], web.archive.org, 23 września 2017 [dostęp 2025-05-20] [zarchiwizowane z adresu 2017-09-23].
- ↑ China Risk Sees Taiwan’s TSMC Moving Chip Plants Overseas [online], web.archive.org, 19 maja 2022 [dostęp 2025-05-20] [zarchiwizowane z adresu 2022-05-19].
- ↑ a b Taiwan Semiconductor Manufacturing Company Limited [online], tsmc.com [dostęp 2025-06-01] [zarchiwizowane z adresu 2019-04-04].
- ↑ SemiWiki.com – TSMC Unleashes Aggressive 28nm Strategy! [online], semiwiki.com [dostęp 2025-06-01] [zarchiwizowane z adresu 2017-03-24] (ang.).
- ↑ Taiwan Semiconductor Manufacturing Company Limited [online], tsmc.com [dostęp 2025-06-01] [zarchiwizowane z adresu 2019-04-04].
- ↑ TSMC to offer only one process at 20-nm [online], design-reuse.com [dostęp 2025-06-01].
- ↑ TSMC 20nm and CoWoS™ Design Infrastructure Ready [online], Taiwan Semiconductor Manufacturing Company Limited, 9 października 2012 [dostęp 2025-06-01] (ang.).
- ↑ 16/12nm Technology – Taiwan Semiconductor Manufacturing Company Limited [online], tsmc.com [dostęp 2025-06-01] (ang.).
- ↑ Report: TSMC to relabel process as 12nm, „eeNews Analog”, 29 listopada 2016 [dostęp 2025-06-01] [zarchiwizowane z adresu 2019-04-21] (ang.).
- ↑ Taiwan Semiconductor Manufacturing Company Limited [online], tsmc.com [dostęp 2025-06-01] [zarchiwizowane z adresu 2019-04-04].
- ↑ Taiwan Semiconductor Manufacturing Company Limited [online], tsmc.com [dostęp 2025-06-01] [zarchiwizowane z adresu 2019-04-04].
- ↑ Taiwan Semiconductor Manufacturing Company Limited [online], tsmc.com [dostęp 2025-06-01] [zarchiwizowane z adresu 2019-06-09].
- ↑ TSMC Unveils 6-nanometer Process TSMC [zarchiwizowane 2019-04-17].
- ↑ Dr Ian Cutress, ‘Better Yield on 5nm than 7nm’: TSMC Update on Defect Rates for N5 [online], anandtech.com [dostęp 2025-06-01].
- ↑ TSMC Introduces N4X Process [online], Taiwan Semiconductor Manufacturing Company Limited, 16 grudnia 2021 [dostęp 2025-06-01] (ang.).
- ↑ TSMC Kicks Off 3nm Production: A Long Node to Power Leading Chips, „Tom's Hardware”, 29 grudnia 2022 [dostęp 2025-06-01] [zarchiwizowane z adresu 2023-11-29] (ang.).
- ↑ TSMC officially begins 2nm chip volume production in Q4 2025 [online], Taipei Times, 31 grudnia 2025 [dostęp 2026-11-13] (ang.).
- ↑ a b c d e Taiwan contract chipmaker TSMC's US investments [online], Reuters, 16 stycznia 2026 [dostęp 2026-11-13] (ang.).
- ↑ Debby Wu, TSMC to up Arizona investment to $40 billion with second semiconductor chip plant [online], CNBC, 6 grudnia 2022 [dostęp 2026-11-13] (ang.).
- ↑ Trump and TSMC announce $100 billion plan to build five new US factories [online], Reuters, 3 marca 2025 [dostęp 2026-11-13] (ang.).
- ↑ TSMC begins producing 4-nanometer chips in Arizona, Raimondo says [online], Reuters, 10 stycznia 2025 [dostęp 2026-11-13] (ang.).
- ↑ TSMC Reportedly Accelerates Arizona 2nd Fab, Eyes 3Q26 Tool Install, 2027 3nm Production [online], TrendForce, 18 grudnia 2025 [dostęp 2026-11-13] (ang.).
- ↑ a b Chemical and material suppliers for TSMC and Intel pause Arizona construction plans, citing rising costs [online], Data Center Dynamics, 19 marca 2024 [dostęp 2026-11-13] (ang.).
- ↑ North America's Building Trades Unions call for federal action to stop the misuse of visas for the construction of TSMC's federally funded projects [online], NABTU, 7 stycznia 2025 [dostęp 2026-11-13] (ang.).
- ↑ TSMC fined $16,000 after death of worker at Arizona plant, accused of anti-American discrimination in lawsuit [online], Data Center Dynamics, 14 listopada 2024 [dostęp 2026-11-13] (ang.).
- ↑ Chipmaker TSMC faces lawsuit alleging bias, racism, unsafe conditions [online], HR Grapevine, 9 lipca 2025 [dostęp 2026-11-13] (ang.).
- ↑ TSMC Intends to Expand Its Investment in the United States to US$165 Billion to Power the Future of AI [online], TSMC, 4 marca 2025 [dostęp 2026-11-13] (ang.).
- ↑ a b TSMC、熊本で6ナノ半導体製造へ 第2工場27年12月稼働 [online], Nikkei, 24 października 2025 [dostęp 2026-11-13] (jap.).
- ↑ JASM Set to Expand in Kumamoto Japan [online], TSMC, 6 lutego 2024 [dostęp 2026-11-13] (ang.).
- ↑ TSMC begins construction of Kumamoto second fab with $13.9 billion investment [online], TechNode, 28 października 2025 [dostęp 2026-11-13] (ang.).
- ↑ ESMC feiert Richtfest für neue Dresdner Mikrochip-Fabrik [online], EPP, 14 września 2026 [dostęp 2026-11-13] (niem.).
- ↑ a b ESMC feiert Richtfest für neue Dresdner Mikrochip-Fabrik [online], EPP, 14 września 2026 [dostęp 2026-11-13] (niem.).
- ↑ Construction of TSMC fab in Germany on track: ESMC president [online], Focus Taiwan, 15 września 2026 [dostęp 2026-11-13] (ang.).