Rokietnica (województwo wielkopolskie)

Ten artykuł dotyczy wsi Rokietnica położonej w województwie wielkopolskim. Zobacz też: inne znaczenia tego hasła.

Rokietnica

wieś
Centrum wsi, Kościół Chrystusa Króla
Państwo	Polska
Województwo	wielkopolskie
Powiat	poznański
Gmina	Rokietnica
Liczba ludności (2024)	8581
Strefa numeracyjna	61
Kod pocztowy	62-090[2]
Tablice rejestracyjne	PZ, POZ
SIMC	0594117
Położenie na mapie gminy Rokietnica Rokietnica
Położenie na mapie Polski Rokietnica
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego Rokietnica
Położenie na mapie powiatu poznańskiego Rokietnica
52°30′44″N 16°45′02″E/52,512222 16,750556[1]
Multimedia w Wikimedia Commons
Informacje w Wikipodróżach
Strona internetowa

Rokietnica – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Rokietnica.

Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od drugiej połowy XIII wieku. Pierwszy zachowany zapis o miejscowości pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1387 gdzie odnotowano ją pod staropolską nazwą „Rokitnicza, Rokythnicza”, 1400 „Rokithnicza”, 1413 „Rokytnicza”, 1423 „Rokythnycza”, 1431 „Rokytnycza”, ok. 1463-1464 „Rokietnicza” ^[3].

Od nazwy wsi pochodzi polskie odmiejscowe, szlacheckie nazwisko Rokitnickich dawnych właścicieli miejscowości od średniowiecza^[3].

Po rozbiorach Polski Prusacy używali również zgermanizowanej, niemieckiej nazwy Roketnitz utworzonej od polskiej nazwy^[4].

Tereny na których leży obecna wieś Rokietnica zasiedlone była znacznie wcześniej niż odnotowały to zachowane zapisy historyczne. Archeolodzy znaleźli ślady średniowiecznego osadnictwa, w tym cmentarzysko szkieletowe datowane na X-XI wiek, odkryte przy drodze z Rokietnicy do dworca kolejowego, a także resztki niedatowanych pali, prawdopodobnie mostowych, znalezione w torfowisku^[3].

Rokietnicę w 1249 otrzymać miał w darze klasztor w Obrze z rąk Strąsławy, córki Wilka, wdowy po Andrzeju. Potem przeszła na własność Klasztoru Cysterek w Owińskach^[5].

Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską i początkowo była własnością szlachecką należącą do szlachty polskiej z rodu Rokitnickich, którzy od nazwy wsi przyjęli odmiejscowe nazwisko. Od 1320 tereny, na których powstała miejscowość leżały w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1400 miejscowość leżała w powiecie poznańskim Korony Królestwa Polskiego. W 1510 należała do parafii Cerekwica^[3].

Zapis z 1387, pochodzący ze źródeł sądowych odnotowuje Sędziwoja Psarskiego oraz jego bratanków z Żydowa koło Obornik, którzy toczyli proces z Katarzyną żoną kasztelana starogrodzkiego Mikołaja z Bytynia w sprawie kmieci z Rokietnicy, którzy mieli oddać zbiory oraz siano (łac. „deponere seges et gramina”) oraz dokonać orki. W przypadku gdyby Psarski wraz z bratankami uzyskał tę dziedzinę, to kmiecie rokietniccy mieli mu dać 10 grzywien ^[3].

W latach 1393-1394 wdowa po Wierzbięcie z Rokietnicy toczyła proces sądowy z Domastryjem. W 1394 Domastryj domagał się ciążenia dóbr pani Wierzbięciny w Rokietnicy, a Mikołaj (prawdopodobnie Mikołaj Żydowski zwany Krwawym Diabełem) przypominał mu, że sąd nakazał mu nie niepokoić jej dóbr w Rokietnicy. Domastryj stwierdził, że nie ma sprawy z Mikołajem Żydowskim;, a sąd oddalił pozew Domastryja^[3].

W latach 1396-1400 jako właściciel wsi odnotowany został sędzia kaliski Mikołaj z Wenecji zwany Krwawym Diabłem oraz jego dzieci jako spadkobiercy. W 1396 Mikołaj toczył proces sądowy z Mikołajem Krzyszkowskim oraz jego matką Wincencją chorążyną (Staropol. „coraszina”) o rozgraniczenie ich wsi Krzyszkowo i Rokietnica. W 1400 sędzi akaliski Mikołaj Chwałowic z Wenecji toczył proces z Domastryjem o zrabowanie wsi Rokietnica. W 1400 sąd orzekł, że ktokolwiek będzie posiadał Rokietnicę, ma zapłacić 5 grzywien Janowi Kędzierze kmieciowi z Kępy koło Szamotuł. Tego roku 1400 Jarand z Rokietnicy toczył proces z Piotrem Jaworskim o 1,5 grzywny. W 1400 sąd postanowił także, że dzieci Mikołaja z Wenecji dziedzice z Rokietnicy miały zapłacić 1,5 grzywny oraz 3 grosze Jaworskiej mieszczce poznańskiej. W 1400 odnotowano, że dzieci Mikołaja z Wenecji zwanego Krwawcem z Rokietnicy miały zapłacić Pietryce 30 grzywien. W 1400 starosta generalny wielkopolski oraz inni panowie polecili zawiesić sprawy sądowe przeciwko dzieciom zmarłego Mikołaja z Wenecji dotyczące dóbr Rokietnica, Kiekrz i Starzyny w powiecie poznańskim. W 1404 pani i jej dzieci (prawdopodobnie sędziego Mikołaja z Wenecji), dziedzice w Rokietnicy toczyli proces sądowy z Piotrem Czerzuchem plebanem w Cerekwicy^[3].

Odnotowano także mieszkańców wsi pochodzących z niższych stanów. W 1400 wspomniano Jana, Mikołaja i Wojciecha kmieci z Rokietnicy, którzy toczyli proces z Domastryjem, który zabrał im nieprawnie 10 grzywien. W 1423 wspomniano kmieci rokietnickich Macieja Glosnę, Marcina Kota, Stanisława Dębosza, Miklasza, Michała Pączka. W 1431 odnotowany został Mikołaj Śrenski z Rokietnicy kmieć Mroczka^[3].

Odnotowano również studentów w Krakowie pochodzących ze wsi. W 1472 Mikołaja syna Mroczka z Rokietnicy, który w 1477 był bakałarzem. W 1476 wspomniano studenta krakowskiego pochodzącego z miejscowości Wojciecha syna Mroczysława czyli Mroczka z Rokietnicy^[3].

Miejscowość odnotowały także zapisy podatkowe z XV-XVI wieku. W 1469 odnotowano, że wieś Rokietnica zalegała z podatkami królewskimi. W 1508 miał miejsce pobór podatkowy od 9 łanów oraz od wiatraka. Miejscowa karczma objęta była wolnizną, a młyn zbożowy był opuszczony. W 1510 miał miejsce pobór od 7 łanów. W 1535 odbył się pobór od jednego łana. W 1563 pobrano podatki z części należącej do Marcina Przecławskiego od 8 łanów oraz od karczmy, a także z innych części w tym od 5 łanów. W 1577 płatnikiem poboru był Marcin Przecławski. W 1580 pobór zapłacił Marcin Przecławski od 11 łanów, 6 groszy od zagrodnika, od kowala, od kolejnych dwóch zagrodników po 4 grosze oraz od połowy karczmy dorocznej^[3].

W końcu wieku XVIII wieś należała do rodu Lniskich, a następnie do Mlickich. W XIX wieku dostała się w ręce niemieckie^[6]. Większy rozwój nastąpił od 1848, kiedy to oddano do użytku linię kolejową 351 z Poznania do Stargardu, a potem Szczecina. Od 1888 była to stacja węzłowa dla linii 363 do Międzychodu. W 1890 powstał kościół ewangelicki (od 1980 parafia katolicka), a w początkach XIX wieku dwór (obecnie Zespół Szkół im. J. i W. Zamoyskich)^[7].

Wieś szlachecka Rokitnica położona była w 1580 roku w powiecie poznańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim^[8].

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie poznańskim. Według stanu na 31.12.2024 r. wieś Rokietnica liczy 8581 mieszkańców. W całej gminie Rokietnica mieszka około 21 239 ludzi.

W 2018 otwarto we wsi nową remizę strażacką^[9].

W Rokietnicy znajdują się:

• kościół Chrystusa Króla, plebania z początku XX wieku,
• dwór z początku XIX wieku wraz z parkiem krajobrazowym i folwarkiem,
• cmentarz, na którym pochowano m.in. Szczepana Zastróżnego, powstańca wielkopolskiego (21.12.1896–18.12.1981)^[10],
• krzyż drewniany postawiony Bohaterom 11 listopada 2008, w 90. rocznicę odzyskania niepodległości przez Polskę^[11],
• szkoła przy ul. Szkolnej 3 (przełom XIX i XX wieku),
• poczta przy ul. Pocztowej 6 z około 1890,
• zespół dworca kolejowego: dworzec, parowozownia, magazyn, cztery domy pracownicze przy ul. Dworcowej 2–5 i jeden przy ul. Obornickiej 2 z lat 80. XIX wieku, wieża ciśnień z 1914, dom pracowniczy przy ul. Kolejowej 9 z około 1890,
• zabytkowy dom przy ul. Pocztowej 1 (1890, komisariat policji),
• zabytkowy dom przy ul. Pocztowej 8 (1890)^[12].

Szkoła Podstawowa im. Jana Brzechwy (dawniejsze Gimnazjum im. Noblistów) rozbudowane w latach 2015–2017 otrzymało nagrodę Green Building Award 2017 w konkursie organizowanym przez Polskie Stowarzyszenie Budownictwa Ekologicznego^[13].

• Kościół rzymskokatolicki:
  • parafia Chrystusa Króla
• Świadkowie Jehowy:
  • zbór Rokietnica (Sala Królestwa Trakt Napoleoński 73)^[14]

Ze wsią jest związana legenda. W dawnych czasach teren obecnej Rokietnicy pokrywały bagniste łąki, a nad niewielką rzeką rosła pewna liczba strych wierzb nazywanych rokitami. W jednej z dziupli w tych wierzbach zamieszkał diabeł Rokita. Był psotny, ale nie narzucał się ludziom nadmiernie, aż do czasu, gdy pewien chłop postanowił ściąć jego drzewo. Zdenerwowało to diabła, który zagroził mężczyźnie, że zabierze go do piekła. Ten prosił Rokitę o litość, a diabeł odpuścił mu, jednak pod warunkiem, że przez całe życie będzie sadził wierzby przy lokalnych drogach, miedzach i nad rzeczkami. Chłop faktycznie wywiązał się ze swojej części umowy. Wybudował też w tym rejonie dom. A że dzięki wierzbom okolica stała się malownicza, to zaczęło przybywać kolejnych mieszkańców, w wyniku czego powstała osada o nazwie Rokitnica^[15].

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Rokietnicą (województwo wielkopolskie).

• Antoni Gąsiorowski: Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu, cz. IV (R – S), zeszyt 2, hasło „Rokietnica”. Poznań: Wydawnictwo PTPN, 2003, s. 127-129.