Project Excelsior

Project Excelsior – seria skoków ze spadochronem z dużych wysokości wykonana przez kapitana (później pułkownika) Josepha Kittingera w 1959 oraz 1960 roku. Celem przedsięwzięcia było przetestowanie dwuspadochronowego systemu Beaupre’a. W jednym z tych skoków Kittinger ustanowił rekord świata w skoku z najwyższej wysokości oraz w najdłuższym swobodnym spadku. Rekord skoku z najwyższej wysokości został pobity dopiero 14 października 2012 roku przez Felixa Baumgartnera podczas projektu Red Bull Stratos.

Wraz z rosnącą wysokością i prędkością z jaką latały myśliwce w latach 50. XX wieku, USAF zaczęła się stopniowo coraz bardziej martwić o bezpieczeństwo załogi samolotu, która zmuszona by była do jego opuszczenia na dużej wysokości. Testy z manekinami wykazały, że człowiek spadający z dużej wysokości rozpędza się do bardzo dużych prędkości (rozrzedzona atmosfera), co wprowadza ciało w szybki ruch obrotowy (nawet 200 obrotów na minutę). Powstające przeciążenia nie dałyby szans człowiekowi na przeżycie.

Project Excelsior został zapoczątkowany w 1958 roku w celu opracowania systemu spadochronowego, który pozwalałby na bezpieczny i kontrolowany spadek na Ziemię po katapultowaniu się na dużej wysokości. Francis Beaupre, technik z Wright Field(inne języki) w stanie Ohio wynalazł dwustopniowy system spadochronowy. Składał się z małego (2 metry) spadochronu stabilizującego zaprojektowanego tak, aby zapobiegał niekontrolowanym obrotom skoczka, oraz spadochronu głównego (8,5 metra), który otwierał się na niższych wysokościach. System zawierał czasomierz i czujnik wysokości, które automatycznie otwierały spadochrony na właściwych wysokościach.

W celu przetestowania systemu we Wright Field został zbudowany balon napełniany helem o wysokości 61 metrów oraz objętości 85 000 m³, który był zdolny wynieść w gondoli skoczka testowego na wysokość stratosfery. Nadzorujący projekt Kittinger wykonał trzy skoki. Ponieważ gondola nie była hermetyczna Kittinger musiał mieć na sobie pełny kostium ciśnieniowy, grube ubranie i oczywiście spadochrony. Całe wyposażenie, które miał na sobie ważyło tyle, co on sam.

Pierwszy test został przeprowadzony 16 listopada 1959 roku. Kittinger skoczył z wysokości 23 300 metrów. Podczas tego skoku spadochron stabilizujący otworzył się zbyt wcześnie, wskutek czego zawirowania aerodynamiczne wprawiły go w ruch obrotowy o wartości około 120 obrotów na minutę. Kittinger stracił przytomność, na szczęście udało mu się wylądować bezpiecznie dzięki głównemu spadochronowi, który otworzył się automatycznie na wysokości 3000 metrów.

Pomimo otarcia się o śmierć Kittinger nie zrezygnował z kolejnych testów. Trzy tygodnie później, 11 grudnia 1959 roku wykonał kolejny skok, tym razem z 22 800 metrów.

Trzeci, ostatni skok odbył się 16 sierpnia 1960 roku. Wznoszenie się nie przebiegło bezproblemowo. Uszczelka w prawej rękawiczce kombinezonu rozszczelniła się. Pomimo przytłaczającego bólu prawej ręki Kittinger nie powiadomił zespołu na Ziemi o problemie, z obawy, że zdecyduje się ona na przerwanie testu. Osiągnął wysokość 31 300 metrów co zajęło mu 1 godzinę 31 minut, bijąc tym samym rekord na najwyżej wzniesiony załogowy balon, ustanowiony wcześniej przez majora Davida Simonsa(inne języki) w 1957 roku (30 942 metry). Kittinger skoczył po 12 minutach od osiągnięcia maksymalnej wysokości czekając, aż balon przemieści się nad strefę lądowania.

Podczas swobodnego spadku Kittinger doświadczył skrajnie niskich temperatur (–70 °C) oraz osiągnął prędkość różnie szacowaną na od 988 km/h do nawet 1149 km/h. Ponieważ prędkość dźwięku jest niższa w wyższych partiach atmosfery, możliwe jest, iż Kittinger ją przekroczył.

• Craig Ryan: The Pre-astronauts: Manned Ballooning on the Threshold of Space. Naval Institute Press, 1995. ISBN 978-1-55750-732-7.