Internetowa Encyklopedia „Wiki”

NetBus


NetBus – program do zdalnego sterowania komputerem z systemem Microsoft Windows przez sieć, napisany w 1998 roku przez szwedzkiego programistę Carla-Fredrika Neiktera[1][2] w języku Delphi. Wczesne wydania określano jako konia trojańskiego, służącego do przejęcia kontroli nad cudzym komputerem, choć późniejsze wersje oferowano jako narzędzie do zdalnej administracji[3][1].

Nazwa programu pochodzi ze szwedzkiego i oznacza w przybliżeniu „sieciowy psikus”. Autor utrzymywał, że narzędzie miało służyć do żartów, a nie do włamań do systemów komputerowych.

Budowa

Program ma budowę klient-serwer. Część serwerowa uruchamiana na komputerze docelowym działa jako proces bez interfejsu, nasłuchujący połączeń; część kliencka udostępnia operatorowi interfejs graficzny pozwalający wykonywać operacje na komputerze zdalnym[3][2].

Nazwa pliku serwera zmieniała się między wydaniami i zależała od sposobu instalacji – w wersji 1.60 był to patch.exe, w wersjach 1.5x SysEdit.exe, a przy instalacji dołączonej do gry explore.exe[4].

Wersja 1.x

Kolejne wydania gałęzi 1.x – od 1.2 przez 1.5 i 1.6 po 1.7 – powstawały m.in. w odpowiedzi na wykrywanie wcześniejszych wersji przez programy antywirusowe[1]. Serwer nasłuchiwał domyślnie na portach 12345 i 12346, przy czym od wersji 1.7 numer portu można było zmienić[3][2]. Serwer w tej gałęzi przedstawiał się nawiązującemu połączenie jawnym komunikatem tekstowym, co ułatwiało jego wykrycie[2].

Znaczna część funkcji miała charakter uciążliwy raczej niż niszczący: otwieranie i zamykanie tacki napędu CD-ROM, zamiana funkcji przycisków myszy, wyświetlanie obrazów i komunikatów systemowych, odtwarzanie dźwięków czy przejmowanie kontroli nad kursorem. Obok nich program oferował możliwości typowe dla tylnego wejścia: uruchamianie dowolnych programów, zarządzanie plikami, wykonywanie zrzutów ekranu, rejestrowanie znaków wpisywanych na klawiaturze oraz zamykanie systemu.

Wersja 2.x

NetBus 2.0 Pro ukazał się w 1999 roku i był oferowany jako narzędzie do zdalnej administracji[3][2]. Domyślny port nasłuchu zmieniono na 20034, z możliwością jego modyfikacji – co utrudniało wykrywanie programu metodą sprawdzania konkretnego numeru portu[3][1]. Wersja ta wprowadziła funkcje charakterystyczne dla oprogramowania administracyjnego, w tym podgląd obrazu z kamery internetowej podłączonej do komputera zdalnego[1].

W obiegu pojawiły się także zmodyfikowane wydania tej gałęzi, pozbawione ograniczeń utrudniających użycie bez wiedzy właściciela komputera.

Wykorzystanie w przestępstwie

We wrześniu 1999 roku administratorzy wydziału prawa Uniwersytetu w Lund wykryli na służbowym komputerze jednego z pracowników naukowych materiały pornograficzne – według policji 12 tysięcy plików, z czego 3,5 tysiąca stanowiła pornografia dziecięca. Naukowca uznano za osobę, która pobrała je świadomie; utracił stanowisko badawcze, a po ujawnieniu jego nazwiska na zebraniu pracowników wyjechał ze Szwecji i wymagał pomocy lekarskiej[5].

W listopadzie 2004 roku sąd rejonowy w Lund uniewinnił go, ustalając, że kontrolę nad jego komputerem przejęła osoba trzecia przy użyciu NetBusa[5].

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ a b c d e NetBus 2.1, Is It Still a Trojan Horse or an Actual Valid Remote Control Administration Tool?. Global Information Assurance Certification (SANS Institute). [dostęp 2026-09-08]. (ang.).
  2. ↑ a b c d e Port 12345 – NetBus. PentestPad. [dostęp 2026-09-08]. (ang.).
  3. ↑ a b c d e NetBus. Global Information Assurance Certification (SANS Institute), 2000-12-17. [dostęp 2026-09-08]. (ang.).
  4. ↑ NetBus and NetBus 2.0. [dostęp 2026-09-08]. (ang.).
  5. ↑ a b Offer för porrkupp. Expressen, 2004-11-28. [dostęp 2026-09-08]. (szw.).