Morgana Le Fay

Morgana Le Fay, Morgaine, Morgain (ang. Morgan Le Fay) – postać z kręgu legend arturiańskich i celtyckich opowieści. Przyrodnia siostra Artura, córka Igerny z pierwszego małżeństwa – z królem Gorloisem^[1]. Często jest utożsamiana ze swoją siostrą Anną-Morgause^[2].

Przedstawiana zawsze jako obdarzona wielką mocą czarodziejka, żeński odpowiednik Merlina i jego mocy, w niektórych wersjach legendy działa przeciwko królowi Arturowi i jego żonie Ginewrze. W Le Morte d’Arthur Thomasa Malory’ego jest nieszczęśliwą żoną króla Uriena^[3], spiskującą przeciwko Arturowi i pragnącą zapewnić władzę swojemu ukochanemu Akkolonowi^[4].

W opartej na legendach arturiańskich powieści Marion Zimmer Bradley Mgły Avalonu, prezentującej wizję społeczeństwa u progu dziejowych zmian, Morgiana Le Fay jest siostrą-kochanką Artura, która opowiada historię świetności Camelotu.

Z kolei w książce Krystyny Kwiatkowskiej "Prawdziwa historia Morgan le Fay i rycerzy Okrągłego Stołu", Morgan jest przedstawiona jako kobieta, która kochała Artura i której miłość została zdeptana. Urodzona jako córka Uthera i Igerne była bliźniaczą siostrą Artura. Była wierną kopią Uthera (zaś Artur – Hoela, diuka Gorlois, pierwszego męża Igerne). Jej wychowaniem zajął się Merlin, który wtajemniczył ją w świat magii oraz pradawnych wierzeń. Rozdzielona w niemowlęctwie z bratem, poznaje go w wieku 15 lat. Młodzi zakochują się w sobie, jednak gdy dowiadują się, że są rodzeństwem, Artur zrywa ich związek, mimo iż Morgana spodziewa się ich dziecka. Odtrącona przez Artura i upokorzona przez Ginewrę poprzysięga im zemstę. W tym celu wychowuje swojego i Artura syna, Mordreda, w nienawiści do ojca. Po ostatecznej bitwie, w której giną obaj, Morgana wyznaje umierającemu Arturowi, że ciągle go kocha i razem odchodzą do Avalonu^{[potrzebny przypis]}.

Począwszy od Lucy Allen Paton w 1904 roku^[5], Morgan była wiązana ze zmieniającą kształt i wielowymiarową irlandzką boginią magii, podziemia, wojny, śmierci i zniszczenia, znanej jako Morrigan^[6], która w mitologii celtyckiej jest czczona jako jedna z Tuatha de Danaan. Imię Morrigan dosłownie oznacza "Wielka Królowa”, lub "Królowa Śmierci", i pochodzi od staroirlandzkiego mór, „wielka", oraz indoeuropejskiego rdzenia mor oznaczającego oznaczającego grozę i potworność, spokrewnionego ze staroangielskim maere (które przetrwało we współczesnym angielskim słowie „nightmare”), skandynawskim mara i starosłowiańskim mara („koszmar”)^[6], natomiast rígan tłumaczy się jako „królowa”^[6][7].

Od imienia Morgany Le Fay, której przypisywano zdolność wywoływania miraży, pochodzi nazwa fatamorgana^[8].

Morgana Lefay to nazwa szwedzkiego zespołu power-metalowego^[9]. Morganie poświęcony jest utwór zatytułowane "Morgana" wydany na płycie Thornstar w 2018 roku^[10] przez niemiecki zespół industrialno/gothrockowy Lord of the Lost, szerzej znany z reprezentowania Niemiec na konkursie Eurowizja w 2023 roku. Postaci Morgany w aspekcie bóstwa/fae poświęcone są także utwory pod tym samym tytułem "Morgana" wydane przez amerykański, neofolkowy zespół Kellianna na płycie Lady Moon z 2004 roku^[11], oraz hiszpański darkfolkowy zespół Trobar de Morte na płycie the Silver Wheel z 2012 roku^[12].

Morgana Le Fay jest również postacią z filmów z serii Stargate, przedstawicielką fikcyjnej rasy Pradawnych^[13]. Alexandra Ivy wykorzystała postać Morgany Le Fay w IV części sagi Strażnicy Wieczności^[14].

W fikcyjnym świecie Warhammer Morgiana le Fay jest bohaterką królestw Bretonii oraz czarodziejką, osobistą wysłanniczką Pani Jeziora^[15].