Jacek Wilczur

Jacek Edward Wilczur (ur. 25 grudnia 1925 we Lwowie^[1], zm. 25 września 2018 w Warszawie) – polski historyk, prawnik i politolog, specjalista w zakresie niemcoznawstwa, członek Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce, badacz podziemnego kompleksu Riese, żołnierz i egzekutor Armii Krajowej w Górach Świętokrzyskich oraz Batalionów Chłopskich.

Pochodził z ul. Warszawskiej na lwowskim Kleparowie^[2].

Był jednym z najmłodszych żołnierzy Zgrupowań Partyzanckich Kedywu Armii Krajowej w okręgu radomsko-kieleckim „Jodła” pod dowództwem Jana Piwnika ps. „Ponury” walczącego w Górach Świętokrzyskich oraz oddziału specjalnego Batalionów Chłopskich. W wieku 16 lat na swoją prośbę został wcielony do grupy egzekucyjnej, w której wykonywał wydane przez podziemne sądy wyroki śmierci na nazistach, kolaborantach oraz pospolitych przestępcach. Ukrywał się w kuźni wodnej w Starej Kuźnicy, w której został uratowany i operowany przez Adama Niewęgłowskiego, kowala ratującego od zagłady Polaków, Żydów oraz jeńców radzieckich zbiegłych z niewoli.

Dwukrotnie ranny w bezpośrednich starciach z Niemcami. Dwukrotnie został skazany na karę śmierci i trafił do celi śmierci.

Całą rodzinę stracił podczas wojny (matka zamordowana przez Niemców w lesie lesienickim za ukrywanie Żydów)^[2].

Po wojnie kilka razy więziony przez UB^[2]. Ukończył dwie wyższe uczelnie, uzyskał doktorat na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego. Pracował w Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce. W latach sześćdziesiątych eksplorował poniemiecki, podziemny kompleks Riese w Górach Sowich na Dolnym Śląsku. Przesłuchiwał tam świadków oraz badał przeznaczenie tego największego projektu górniczo-budowlanego hitlerowskich Niemiec. Brał również udział w poszukiwaniu zrabowanej przez nazistów i do dzisiaj zaginionej Bursztynowej Komnaty. Opublikował w kraju i za granicą ponad trzydzieści książek poświęconych tematyce II wojnie światowej, ludobójstwu hitlerowskiemu, a także ok. 2000 artykułów prasowych, z czego ok. 600 poświęconych zagładzie narodów polskiego i żydowskiego, losom więźniów i jeńców wojennych w obozach niemieckich.

Przyczynił się do oskarżenia i skazania na śmierć w Jerozolimie w kwietniu 1988 ukraińskiego zbrodniarza wojennego, Iwana Demianiuka.

W wyborach parlamentarnych w 1991 bez powodzenia ubiegał się o mandat poselski z listy Solidarności Pracy^[3]. W wyborach samorządowych w 1994 uzyskał mandat radnego gminy Warszawa-Centrum z listy Unii Pracy^[4].

W maju 2015 wystąpił w krótkometrażowym filmie dokumentalnym pt. Wilczur wyprodukowanym przez telewizję TVN24, w którym pierwszy raz przed kamerą opowiedział o wykonywaniu wyroków śmierci oraz odkryciach dokonanych podczas ekspedycji w Góry Sowie.

Zmarł 25 września 2018 r. w Warszawie^[5] i został pochowany na cmentarzu Bródnowskim (kwatera 25H-7-24)^[6].

• Krzyż Walecznych – dwukrotnie^[2]
• Krzyż Armii Krajowej^[2]

• Do nieba nie można od razu^[2]
• Anglosasi, nie jesteście aryjczykami^[2]
• Czas niewoli, czas śmierci^[2]
• Śmiertelny sojusz Hitler-Mussolini (Niewola i zagłada jeńców włoskich w niemieckich obozach jenieckich na ziemiach polskich, wrzesień 1943-maj 1945), Agencja Wydawnicza CB, Warszawa 2001 ISBN 83-86245-71-9
• Ścigałem Iwana "Groźnego" Demianiuka, Wrocław 2009, Wydawnictwo Nortom ISBN 978-83-89684-42-4

Do 1993 wydano 30 jego książek^[2].

• Dr Jacek Edward Wilczur, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2015-05-07] .
• Jacek Wilczur. Tropiciel. W: Jerzy Janicki: Cały Lwów na mój głów... Alfabet lwowski. Warszawa: Polska Oficyna Wydawnicza „BGW”, 1993, s. 205-206. ISBN 83-7066-474-1.