Cyprian Godebski (rzeźbiarz)
| |
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Narodowość |
polska |
| Dziedzina sztuki |
rzeźba |
| Ważne dzieła | |
| Odznaczenia | |
| |
Cyprian Godebski (ur. 30 października 1835 w Méry-sur-Cher we Francji, zm. 25 listopada 1909 w Paryżu[1]) – polski rzeźbiarz.
Życiorys
Był wnukiem Cypriana – legionisty i poety, synem Franciszka Ksawerego – powstańca, działacza emigracyjnego, historyka, kustosza Ossolineum. Uczył się w Szkole Polskiej Narodowej w Batignolles, później, od 1853 r., rzeźby w pracowni François Jouffroy. W 1858 przeniósł się do Lwowa realizując zlecenia otrzymane od Agenora Gołuchowskiego, następnie – od 1861 zamieszkał w Wiedniu pracując dla cesarskiego dworu i od 1863 w Paryżu. Pod koniec lat 60. pracował w Belgii. W 1870 został mianowany profesorem Akademii w Petersburgu, skąd w 1875 przeprowadził się do Warszawy, gdzie prócz prac rzeźbiarskich nawiązał współpracę z Gazetą Polską, publikując na jej łamach cykl felietonów Listy o sztuce, które miały duże znaczenie dla rozszerzenia wiedzy o tej tematyce ówczesnych elit artystycznych miasta. Od 1876 mieszkał we Francji, głównie w Paryżu[2]. Udzielił wówczas dużego wsparcia materialnego kilku polskim artystom, przede wszystkim Józefowi Chełmońskiemu, ale też Piątkowskiemu i Wacławowi Szymanowskiemu (którego również uczył rzeźbiarstwa)[3]. Zarówno w trakcie pobytu w Warszawie, jak i później w Paryżu prowadził salon artystyczno-literacki[4].
W latach 60. XIX w. otrzymał Order Leopolda[5]. W 1877 został mianowany członkiem francuskiej Akademii Narodowej, w 1889 oficerem Legii Honorowej[6]. Ponadto jego prace były wielokrotnie nagradzane na różnych wystawach, na jego cześć wybito parę medali[7]. Był jurorem w zakresie sztuki na paryskiej Wystawie Światowej w 1889 roku[8].
Był trzykrotnie żonaty: z Zofią z d. Servais (ok. 1866, zm. po 1869), z francuską amatorką-rzeźbiarką Matyldą z d. Rosen (ślub w 1874, zm. w 1887) i z rzeźbiarką oraz malarką Mathildą z d. La Frenaye[9]. Jego ostatnia żona zmarła w 1912 w Paryżu[10]. Jego córką była protektorka artystów Misia Sert, a synem Cyprian, zwany Cipa[11].
Twórczość
Godebski tworzył rzeźby w różnych materiałach: marmurze, brązie, gipsie oraz w materiałach ceramicznych[12]. Najbardziej znane są monumentalne kompozycje rzeźbiarza[13], ale wykonywał także liczne medaliony, popiersia, rzeźby nagrobne i drobne statuetki, znane są też jego prace medalierskie[14]. Zachowane rzeźby Godebskiego znajdują się w wielu krajach Europy, a także w Peru[15]. Począwszy od 1857 wielokrotnie brał udział w wystawach Salonu Paryskiego, później także Zachęty, Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie i Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych we Lwowie[16].
Wybrane dzieła Godebskiego
- pomnik Wyzwolenia w Limie – stolicy Peru (1859–1866),
- pomnik kompozytora Adrien-François Servais na rynku w Halle (1869),
- pomnik Adama Mickiewicza w Warszawie (1898)[17],
- Pomnik Mikołaja Kopernika w Krakowie (1900),
- kompozycje alegoryczne i rzeźby salonowe o tematyce mitologicznej,
- rzeźba portretowa, m.in. medalion portretowy na tablicy pamiątkowej Karola Mikulego wmurowanej w ścianę krużganku katedry ormiańskiej we Lwowie (1900), popiersia: Agenora Gołuchowskiego, Jerzego Dzieduszyckiego, Józefa Maksymiliana Ossolińskiego, Aleksandra Fredry w Krakowie,
- pomniki miejskie: Agenora Gołuchowskiego, Adama Potockiego, Tarasa Szewczenki,
- pomniki nagrobne w Polsce i Francji, m.in. nagrobki Honoraty Borzęckiej i Walerego Łozińskiego (współudział) na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie, Ottona Hausnera w Brodach, Teofila Gautiera i Hectora Berlioza na Cmentarzu Montmartre, Ludwika Mierosławskiego na cmentarzu Montparnasse, Constantina Guysa na cmentarzu w Pantin, czy też Enrico Tamberlika,
- praca przy Gmachu Inwalidów Wojennych we Lwowie.
- Popiersie Michała Rogozińskiego w Bazylice św. Krzyża w Warszawie[18].
Galeria
-
-
Matka Boska Rozbitków, Pointe du Raz, Francja -
Pomnik nagrobny rodziny Gałęziowskich -
-
Pomnik belgijskiego kompozytora Adrien-François Servais -
Pomnik Agenora Romualda Gołuchowskiego we Lwowie -
Marzenie o sławie -
Cyprian Godebski, portret autorstwa Luisa Ricardo Falero -
Portret Cypriana Godebskiego autorstwa Józefa Męciny-Krzesza -
Geniusz i siła brutalna -
Perswazja -
Pomnik nagrobny Ludwika Mierosławskiego na cmentarzu Montparnasse w Paryżu -
Pomnik Aleksandra Fredry przed budynkiem teatru im J. Słowackiego, Kraków pl. Świętego Ducha 1
Przypisy
- ↑ Ryszkiewicz 1975, s. 379
- ↑ Ryszkiewicz 1975, s. 379–381
- ↑ Ryszkiewicz 1975, s. 381
- ↑ Ryszkiewicz 1975, s. 380, 381
- ↑ Ryszkiewicz 1975, s. 380
- ↑ Ryszkiewicz 1975, s. 381
- ↑ Ryszkiewicz 1975, s. 381, 382
- ↑ Ryszkiewicz 1975, s. 381
- ↑ Ryszkiewicz 1975, s. 379 (biogram Matyldy Godebskiej), Ryszkiewicz 1975, s. 380, 381
- ↑ Zmarli. „Głos Narodu”. Nr 108, s. 3, 14 maja 1912.
- ↑ Ryszkiewicz 1975, s. 382
- ↑ Ryszkiewicz 1975, s. 380–382
- ↑ Ryszkiewicz 1975, s. 382
- ↑ Ryszkiewicz 1975, s. 380–382
- ↑ Ryszkiewicz 1975, s. 380–382
- ↑ Ryszkiewicz 1975, s. 379–381
- ↑ Społeczny Komitet budowy zapłacił rzeźbiarzowi za jego wykonanie 50 tysięcy rubli.
- ↑ Leopold Petrzyk, Kościół św. Krzyża w Warszawie, Zgromadzenie Księży Misjonarzy, 1920, s. 124 [dostęp 2025-12-29] (pol.).
Bibliografia
- Cyprian Godebski – Listy o sztuce, Opracowanie krytyczne, wstęp i komentarze – Maciej Masłowski, Kraków 1970, Wydawnictwo Literackie.
- Stanisław Sławomir Nicieja, Cmentarz Łyczakowski we Lwowie w latach 1786–1986, Wrocław [etc.]: Ossolineum, 1989, ISBN 83-04-03320-8, OCLC 834678915.
- Cyprian Godebski, [w:] Twórcy [online], Culture.pl [dostęp 2024-03-22].
- Ryszkiewicz A., 1975: Godebski Cyprian. W: Maurin-Białostocka J. i in.: Słownik artystów polskich i obcych w Polsce działających, tom II. Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Polska Akademia Nauk, Instytut Sztuki, str. 379–384.