Artur Górski (krytyk literacki)

Artur Górski, ps. „Quasimodo” (ur. 2 lipca 1870 w Krakowie, zm. 7 grudnia 1959 w Warszawie) – pisarz, krytyk literacki, nauczyciel, współredaktor czasopisma Życie. Jego cykl artykułów Młoda Polska dał nazwę tej formacji literackiej.

Studiował prawo na Uniwersytecie Jagiellońskim^[1]. W latach 1889–1890 był jednym z redaktorów pisma „Ognisko”^[2]. Autor prac mających na celu spowodowanie odnowienia romantycznego mesjanizmu: Monsalwat, Rzecz o Adamie Mickiewiczu. Używał pseudonimu Quasimodo. Nadał nazwę epoce literackiej poprzez tytuł cyklu artykułów „Młoda Polska”, które opublikował w krakowskim piśmie Życie w roku 1898. Do najważniejszych postulatów Górskiego należy: chęć powrotu do ideologii romantycznej i tworzonych, przez romantyków haseł (szczególnym szacunkiem G. darzył Mickiewicza), dotyczących między innymi kwestii niepodległościowej i etycznej oraz chęć odseparowania się od pokolenia pozytywistów. Artur Górski wyrażał się krytycznie o swojej epoce, w krakowskim Życiu pisał: „żyjemy w czasie wielkich bankructw idei”, a za typowy dla epoki „produkt społeczny” uznał znienawidzonego przez modernistów filistra – kołtuna. Współpracował z poznańskim czasopismem społeczno-kulturalnym Tęcza.

Podczas strajku szkolnego w 1905 roku, prowadził wykłady o Mickiewiczu na pensji Bronisławy Jastrzębowskiej w Warszawie. Romana Pachucka wspomina: „Czarował nimi [wykładami] młode dziewczęta i jedną tak oczarował, że stała się jego żoną”^[3].

Był mężem Janiny z Pawlickich (1887–1943)^[4].

Zmarł w Warszawie, pochowany na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 83-5-8)^[5].

Poglądy Górskiego wywarły silny wpływ na twórczość i zapatrywania modernistów, przyczynił się do powstania konfliktów i silnie zarysowanego podziału między pokoleniem pozytywistów a modernistów, spór ten zapisał się w historii jako konflikt „starzy” – „młodzi” (podobny miał miejsce między pokoleniem ludzi oświecenia, a młodymi romantykami). Jego propozycja nawiązania do romantyzmu nie znalazła jednak wielu zwolenników. Za swego największego przeciwnika ideowego Górski uważał Stanisława Przybyszewskiego.

• Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (10 listopada 1928)^[6]
• Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2 maja 1924)^[7]
• Złoty Wawrzyn Akademicki (5 listopada 1935)^[8]

• Państwowa Nagroda Literacka (1938)^[9]
• Nagroda Ministra Kultury i Sztuki za dzieło pt. Niepokój naszego czasu (1945)^[10]

• Anna Kieżuń: Drogi własne : o twórczości młodopolskiej Artura Górskiego. Białystok: 2006, s. 19-134. ISBN 978-83-7431-118-2.