Andrzej Legocki

Andrzej Bogusław Legocki (ur. 21 października 1939 w Rychwale^[1]) – polski naukowiec, biochemik, profesor nauk przyrodniczych^[2], członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk, w latach 2003–2006 prezes PAN.

Edukację i działalność naukową związał z Poznaniem. Jest absolwentem I Liceum Ogólnokształcącego im. Karola Marcinkowskiego^[3]. W 1961 ukończył studia chemiczne na Wydziale Matematyczno-Fizyczno-Chemicznym Uniwersytetu Adama Mickiewicza^[1]. Był uczniem profesora Jerzego Pawełkiewicza(inne języki)^[4]. Po rocznym stażu w Herbapolu związał się zawodowo z Wyższą Szkołą Rolniczą w Poznaniu^[3]. W 1965 obronił doktorat, stopień doktora habilitowanego uzyskał w 1968. W 1977 otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego nauk przyrodniczych^[2]. W 1985 został profesorem zwyczajnym^[1].

W latach 1975–1988 kierował Zakładem Biosyntezy Białka w Katedrze Biochemii Akademii Rolniczej (przekształconej następnie w Uniwersytet Przyrodniczy) w Poznaniu^[5]. Związany również z Zakładem, a później Instytutem Chemii Bioorganicznej PAN. Kierował w nim Pracownią Inżynierii Genetycznej^[6] (od 1983)^[7], a następnie Pracownią Biologii Molekularnej Roślin (1988–2004)^[5]. W latach 1988–2003 pełnił funkcję dyrektora IChB PAN^[5]. W okresie jego kadencji wybudowano nowy kompleks budynków tej instytucji, a także Ośrodka Nauki PAN w Poznaniu, w którym w 1993 znalazło siedzibę afiliowane z instytutem Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe^[8]. Powoływany na przewodniczącego Rady Naukowej IChB^[9].

W latach 1993–2011 był członkiem Prezydium Polskiej Akademii Nauk, a w latach 2003–2006 pełnił funkcję prezesa PAN. W latach 2007–2010 pełnił funkcję przewodniczącego Wydziału Nauk Biologicznych PAN. Wcześniej sprawował funkcje w Oddziale Poznańskim PAN jako wiceprezes (1990–1996) i prezes (1996–2002). W 1983 został członkiem Komitetu Biochemii i Biofizyki PAN (w latach 1987–1993 był jego przewodniczącym), a w 1992 członkiem Komitetu Biotechnologii (członek prezydium 1992–1998)^[5].

W latach 1982–1989 był członkiem zarządu International Society of Plant Molecular Biology. W latach 2003–2006 pełnił funkcję wiceprzewodniczącego Rady Naukowej Akademii Europejskich oraz współprzewodniczącego EU Technology Platform „Plants for the Future”. W latach 1996–1999 był współdyrektorem Polskiej Sieci Biologii Molekularnej i Komórkowej UNESCO/PAN. Uczestniczył w radach redakcyjnych periodyków „Plant Science(inne języki)” (1982–2007), „Acta Biochimica Polonica(inne języki)” (1980–2008), „The Plant Journal(inne języki)” (1991–1999), „Cellular and Molecular Biology(inne języki)” (1995–2008), „BioTechnologia(inne języki)” (od 2011, członek honorowej rady redakcyjnej^[10])^[5].

Uzyskiwał członkostwo w następujących organizacjach naukowych^[5]:

• Polska Akademia Nauk: członek korespondent 1986, członek rzeczywisty 2002,
• Polska Akademia Umiejętności: członek korespondent 1996,
• Academia Europaea: 1994,
• European Molecular Biology Organization (EMBO): 2000,
• European Academy of Arts, Sciences and Humanities(inne języki) (EAASH): 2003,
• Europejska Akademia Nauk i Sztuk Pięknych (EASA): 2004,
• ScanBalt Academy: 2004,
• Mongolska Akademia Nauk: 2005,
• Rosyjska Akademia Nauk Rolniczych(inne języki): 2005.

Jest również kolekcjonerem sztuki współczesnej. W jego zbiorach znajdują się obrazy Jana Cybisa, Karola Larischa(inne języki), Jana Szancenbacha i grafiki Tadeusza Kulisiewicza. Przyczynił się także do restytucji przedwojennej Fundacji Kórnickiej (zlikwidowanej w latach 50.)^[1], obejmując w niej funkcję przewodniczącego rady kuratorów. W 2002 stanął na czele rady Muzeum Narodowego w Poznaniu^[5].

W swych badaniach zajmuje się biochemią i biologią molekularną roślin. Przeprowadzał pionierskie badania nad mechanizmami biosyntezy białka u roślin wyższych, ze szczególnym uwzględnieniem funkcji transferowych RNA i opracowaniem bezkomórkowego układu do translacji in vitro z zarodków pszenicy. Zajmuje się również badaniami struktury i funkcji genów roślinnych, wiązaniem azotu w procesie symbiozy roślin z bakteriami oraz transgenezą roślin.

• Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (2012)^[11]
• Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1999)^[5][12]
• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1981)^[5]
• Order Honoru (Rosja, 2004)^[13]

• Medal Wojewody Poznańskiego „Ad Perpetuam Rei Memoriam” (1993)^[14]
• Złoty Hipolit, statuetka Towarzystwa im. Hipolita Cegielskiego (2010)^[15]
• tytuł honorowego obywatela Poznania (2014)^[16]
• Medal Alumno Bene Merenti przyznany przez Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (2018)^[17]

Tytuły doktora honoris causa przyznały mu:

• Akademia Rolnicza w Poznaniu (2002)^[5],
• Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie (2003)^[5],
• Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie (2004)^[18],
• Uniwersytet Szczeciński (2006)^[5],
• Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (2022)^[19][20].