Ahmad ibn Rustah

Ahmad ibn Rustah, także Ibn Rosteh, Ibn Dasta, Ebn Rosta (ur. w VIII w., zm. w IX w.) – arabski pisarz i uczony pochodzenia perskiego^[1], autor wielotomowej encyklopedii Kitāb al-A‘lāq al-Nafīsa^[2] (Księgi drogocennych klejnotów).

Ibn Rustah mieszkał w Isfahanie. W roku 903 udał się do Mekki w ramach hadżdżu. Po powrocie napisał wielotomową Kitāb al-A‘lāq al-Nafīsa (Księgi drogocennych klejnotów). Do współczesności dotrwał jedynie tom siódmy^[3], poświęcony geografii. Omówił w niej astronomię, a następnie geografię Azji od Indii po Półwysep Arabski, a także południowej, wschodniej i środkowej Europy (Rzym, tereny zasiedlone przez Węgrów, Rusów, Słowian, Alanów). Wspominał też o wyspie brytyjskiej. Opis obejmuje zarówno klimat, elementy geografii fizycznej, jak i charakterystykę ludności i jej zwyczajów, czasem również ich dzieje. Stopień szczegółowości opisu jest bardzo różny. Szczególnie detalicznie i na podstawie własnych obserwacji opisał Isfahan, dość dokładnie omówił resztę Persji, Mekkę i Medynę, a także Bizancjum, przy którym przedstawił także życiorysy cesarzy. Inne krainy scharakteryzowane są skrótowo^[4].

Ibn Rustah nie podróżował do opisywanych przez siebie krain, z wyjątkiem pielgrzymki do Mekki. Dlatego opisy innych krain bazują na opowieściach i kompilacji relacji wcześniejszych, niezachowanych tekstów innych autorów. Tym niemniej opracowanie Ibn Rustaha jest uważane przez naukowców za cenne źródło wiedzy o zwyczajach Słowian z przełomu VIII/IX wieku^[5] i o Bizancjum. Najbardziej cenny dla badaczy jest jego opis Isfahanu^[6].

Dzieło ibn Rustaha zachowało się w dwóch manuskryptach^[7], jeden znajduje się w British Museum^[8], a drugi w Cambridge^[9].

• Bosworth C.E. 1997: Hasło EBN ROSTA, ABŪ ʿALĪ AḤMAD w Encyclopedia Iranica, tom VIII, zeszyt 1, s. 49-50 [1]
• Lewicki T., 1977: Źródła arabskie do dziejów Słowiańszczyzny, tom 2, część 2. Zakład Narodowy im. Ossolińskich.