Ten artykuł dotyczy stolicy Czech. Zobacz też: inne znaczenia słowa Praga.
Praga
Praha
Ilustracja
Zamek na Hradczanach, Most Karola i Malá Strana, Belweder, Pałac Wallensteina, Plac Wacława, Katedra Świętych Wita, Wacława i Wojciecha, Miejski Dom Reprezentacyjny, Tańczący dom, Letohrádek Hvězda, Rynek Staromiejski
Herb Flaga
Herb Flaga
Dewiza: Praga Caput Rei publicae

(Praga stolicą republiki)[1]

Państwo  Czechy
Kraj Miasto Stołeczne Praga (na prawach kraju)
Burmistrz Zdeněk Hřib
Powierzchnia 496 km²
Wysokość 185–399 m n.p.m.
Populacja (2017)
• liczba ludności
• gęstość

1 280 508
2408 os./km²
Nr kierunkowy 2
Kod pocztowy 100 00 – 199 00
Tablice rejestracyjne A
Podział miasta 22 dzielnice
Plan Pragi
Położenie na mapie Czech
Mapa lokalizacyjna Czech
Praga
Praga
Ziemia50°05′16″N 14°25′16″E/50,087778 14,421111
Strona internetowa
Portal Portal Czechy

Praga (cz. Praha, niem. Prag), miasto stołeczne Praga (cz. hlavní město Praha) – stolica i największe miasto Czech, położone w zachodniej części kraju, w środkowej części krainy Czechy, nad Wełtawą. Jest miastem wydzielonym na prawach kraju, będąc jednocześnie stolicą kraju środkowoczeskiego.

Praga jest ośrodkiem administracyjnym, przemysłowym, handlowo-usługowym, akademickim, turystycznym i kulturalnym o znaczeniu międzynarodowym. Jest siedzibą większości czeskich urzędów centralnych (w tym parlamentu, prezydenta i rządu), związków wyznaniowych działających na terenie Czech, a także licznych firm, stowarzyszeń, organizacji i uczelni. Stanowi najważniejszy w skali kraju węzeł drogowy i kolejowy, posiada również międzynarodowy port lotniczy i sieć metra.

Dzisiejsza Praga powstała w 1784 r. z połączenia pięciu wcześniej samodzielnych, lecz powiązanych ze sobą organizmów, których początki sięgają średniowiecza: Starego Miasta, Nowego Miasta, Josefova, Małej Strany i Hradczan – siedziby władców czeskich. Od 1992 r. zabytkowe centrum miasta znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Ze względu na bogactwo atrakcji należy do najchętniej odwiedzanych miast Europy.

Według tradycji oryginalna czeska nazwa miasta Praha pochodzi od czeskiego słowa práh – próg i jest związana z księżniczką Libuszą[2]. Etymologia nazwy miasta zbudowanego nad progiem lub jazem – rzecznym brodem pochodzi od historycznej nazwy przeprawy przez Wełtawę w okolicy dzisiejszego Mostu Karola.

Według danych Czeskiego Urzędu Statystycznego z 1 stycznia 2017 liczba ludności miasta wynosi 1 280 508 osób (1. miejsce w Czechach)[3], natomiast powierzchnia – 496 km² (również 1 miejsce w Czechach). Praga oficjalnie podzielona jest na dziesięć obwodów, które z kolei dzielą się na dzielnice. Obszar metropolitalny Pragi liczy, według danych Eurostatu z 2004 r., 1 964 750 mieszkańców.

Historia

Praga w XVI w.

Pierwszymi mieszkańcami terenów nad Wełtawą były osiedlające się tu od ok. 500 roku p.n.e. plemiona celtyckie. Zostały one stopniowo wyparte pomiędzy IX a VI wiekiem p.n.e. przez napływający germański lud Markomanów. Pierwsze plemiona słowiańskie przybyły na te tereny ok. 500 roku. Walki o dominację doprowadziły ok. 800 roku do władzy dynastię Przemyślidów, którzy założyli tu miasto. Wznieśli oni dwie warowne osady: Zamek Praski i Wyszehrad. Od 973 roku Praga była siedzibą pierwszego biskupstwa na tych terenach, podległego metropolii mogunckiej. Szczególny rozkwit miasto osiągnęło za rządów Karola IV. Założył on tu pierwszy w środkowej Europie uniwersytet – Carolinum, a Praga po założeniu Nowego Miasta w 1348 r. stała się największym miastem Europy na północ od Alp. W roku 1344 praskie biskupstwo zostało podniesione w hierarchii kościelnej do rangi arcybiskupstwa. W 1419 w mieście doszło do słynnej defenestracji katolików (wojny husyckie), zaś w 1618 roku podobne wydarzenie (wyrzucenie przez okno namiestników cesarza) stało się bezpośrednią przyczyną wojny trzydziestoletniej. W wyniku klęski czeskich protestantów na Białej Górze w 1620 Praga jako stolica Królestwa Czech i całej Korony Czeskiej utraciła swoje znaczenie i przez długie lata pozostawała w cieniu Wiednia. W tym też okresie społeczność niemieckojęzyczna odgrywała w mieście (niem. Prag) rolę dominującą, zaczęło się to zmieniać dopiero w XIX wieku, podczas czeskiego odrodzenia narodowego.

W 1741 roku Pragę zajęły wojska Saksonii, Bawarii i Francji[4]. W 1744 r. podczas II wojny śląskiej Pragę po dwutygodniowym oblężeniu zdobyli Prusacy, jednak w 1745 roku w pokoju drezdeńskim Austria zdołała potwierdzić swoje panowanie nad Czechami. W dniu 6 maja 1757 roku podczas wojny siedmioletniej doszło do bitwy pod Pragą, w której zwycięstwo odnieśli Prusacy, którzy jednak nie zajęli miasta.

W 1784 r. w jedno miasto połączono pięć wcześniej samodzielnych, lecz powiązanych ze sobą organizmów: Stare Miasto, Nowe Miasto, Josefov, Małą Stranę i Hradczany. Reformy Józefa II przyniosły także zamknięcie połowy czynnych kościołów i kaplic oraz zmniejszenie liczby zakonów z 40 do 14[5]. Spis ludności z 1847 r. wykazał, że na populację miasta składa się 66 046 Niemców i 36 687 Czechów.

Teatr Narodowy w Pradze u schyłku XIX w.

W 1848 roku doszło do powstania (w czasie Wiosny Ludów). Do 1861 r. w mieście urzędował niemiecki burmistrz. Od tego czasu liczba czeskich mieszkańców gwałtownie wzrosła z powodu uprzemysłowienia przedmieść Pragi.Pod koniec XIX wieku wybudowano wiele reprezentacyjnych budynków; następowało powolne odzyskiwanie znaczącej pozycji miasta w monarchii Habsburgów. W tym czasie Praga była już dwujęzyczna, a Czesi i Niemcy funkcjonowali praktycznie równolegle (podwójne – czeskie i niemieckie – były uczelnie, teatry itp.). Na przełomie XIX i XX wieku w ramach asanacji praskiej dokonano całkowitej przebudowy Josefova i Podskalí, niszcząc przy tym wiele cennych historycznych obiektów. Podział Uniwersytetu Karola w Pradze na uniwersytet niemiecki i czeski był symbolem konfliktów etnicznych, które wstrząsały Pragą pod koniec XIX wieku. Na początku XX wieku Praga była miejscem, w którym tworzyło wielu niemieckojęzycznych twórców, takich jak Franz Kafka, Rainer Maria Rilke, Gustav Meyrink, Egon Erwin Kisch i Franz Werfel.

W 1918 Praga została stolicą nowo utworzonej Czechosłowacji. W latach 1939–1945 była stolicą Protektoratu Czech i Moraw. W wyniku operacji praskiej (1945) została zajęta przez Armię Czerwoną. W 1968 była główną areną praskiej wiosny. Po rozpadzie Czechosłowacji (1993) została stolicą Czech. Obecne motto Pragi to Praga Caput Rei Publicae (wcześniej do 1927: Praga caput regni, a w latach 1927–1991 Praga mater urbiumPraha matka měst).

Zabytki i atrakcje turystyczne

Widok na mosty w Pradze
Rynek Starego Miasta z kościołem św. Mikołaja
Rynek Starego Miasta widziany z wieży ratusza
Most Karola w Pradze
Widok na praski zamek nocą
Muzeum Narodowe w Pradze na Placu Wacława
Widok na Stare Miasto z Klementinum
 Osobny artykuł: Muzea w Pradze.

W 1992 zabytkowe centrum Pragi zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Praga jest uważana za jedno z najbardziej atrakcyjnych miast Europy, z tego względu corocznie odwiedzają ją liczne rzesze turystów. W mieście znajduje się ponad 20 muzeów i prawie 100 galerii. Niektórymi z atrakcji turystycznych są:

Znane dzielnice

 Osobny artykuł: Dzielnice Pragi.

Uczelnie

Kościoły

Sport

Stadion Eden Aréna
Hala widowiskowo-sportowa O2 Arena
 Z tym tematem związana jest kategoria: Sport w Pradze.
Kluby sportowe z siedzibą w Pradze
Nazwa klubu Dyscyplina Liga/rozgrywki Data powstania Obiekt
Bohemians 1905 piłka nożna Gambrinus Liga 1905 Ďolíček
Bohemians Praha piłka nożna Česká fotbalová liga 1996 Stadion Viktorii Žižkov
ČZU Praha piłka siatkowa Extraliga 1996 Lužiny
Dukla Praga piłka nożna Gambrinus Liga 1948 Na Julisce
Iuridica Praga rugby I liga 1955
Olymp Praga żużel Czeska liga żużlowa
PVK Olymp Praga piłka siatkowa Extraliga 1957
RK Petrovice rugby Ekstraliga 1944
Praga Rugby rugby Ekstraliga 1944
Slavia Praga hokej na lodzie Ekstraliga 1900 O2 Arena
Slavia Praga piłka nożna Gambrinus Liga 1892/1896 Eden Aréna
Slavia Praga rugby Ekstraliga 1927 Hřiště v Edenu
Sparta Praga hokej na lodzie Ekstraliga 1903 Tesla Arena
Sparta Praga piłka nożna Gambrinus Liga 1893 Generali Arena
Sparta Praga rugby Ekstraliga 1928 Podvinný mlýn
Tatra Smíchov rugby Ekstraliga 1958
Viktoria Žižkov piłka nożna Gambrinus Liga 1903 Stadion Viktorii Žižkov

W Pradze, w latach 1992–1998 i 2005-2010, rozgrywany był kobiecy turniej tenisowy, ECM Prague Open.

Urodzeni w Pradze

Pomnik króla czeskiego Karola Luksemburskiego

Miasta partnerskie

Oficjalne:

Nieoficjalne:

Polonica

Płyta nagrobna króla Wacława II
  • W kościele św. Jakuba w Zbrasławiu spoczywają królowie Czech i Polski Wacław II i Wacław III z dynastii Przemyślidów, natomiast w klasztorze św. Agnieszki w Pradze została pochowana księżna Gryfina Halicka, żona piastowskiego władcy Polski Leszka Czarnego.
  • Fryderyk Chopin odwiedził Pragę dwa razy. Za każdym razem zatrzymywał się w hotelu „U Černého koně” przy ulic Na Příkopě i Senovážnej. Wprawdzie budynek ten nie przetrwał do naszych czasów, ale dziś znajduje się tam tablica upamiętniająca wizytę polskiego kompozytora.[6]
  • W 1822 roku do Pragi przybył Adam Mickiewicz. Poeta spotkał się z czeskimi literatami. Do naszych czasów przetrwał wiersz wpisany do albumu Wacława Hanki, bibliotekarza Muzeum Narodowego: „Dokonywaj, coś zaczął! / Ze skutków twojej pracy / Lepsze kiedyś nadzieje powezmą Słowacy (tj. Słowianie). / My nie stracim, potomność pewnie na tern zyska, / Jeśli jak bliską mowa, dusza będzie bliska”[7]
  • Od 1990 roku działa w Pradze polska parafia katolicka. Pochodzący z Polski dominikanie zarządzają kościołem św. Idziego na Starym Mieście[8].

Zobacz też

Przypisy

  1. Praha – Wikipedie, cs.wikipedia.org [dostęp 2017-11-26] (cz.).
  2. Jerzy Strzelczyk: Mity, podania i wierzenia dawnych Słowian. Poznań: Rebis, 2007. ISBN 978-83-7301-973-7.
  3. Český statistický úřad: Počet obyvatel v obcích k 1.1.2017.. W: Počet obyvatel v obcích k 1.1.2017 [on-line]. 2017-04-28. [dostęp 2017-05-19].
  4. Isabel Heitjan: Das „Wunder” Johanns von Nepomuk 1744 zu Prag. In: Börsenblatt für den Deutschen Buchhandel – Frankfurter Ausgabe. Nr. 89, 5. November 1968 (= Archiv für Geschichte des Buchwesens. Band 62), S. 2863–2868, hier: S. 2866.
  5. Derdowska Joanna Praskie przemiany: sacrum i desakralizacja przestrzeni miejskiej Pragi, Zakład Wydawniczy „Nomos”, Kraków 2006 s. 70.
  6. "Piorunem, lecz nie bez korzyści" - o wizycie Fryderyka Chopina w Pradze/ "Like lightening, but not without benefits" - about Chopin's visit to Prague, "Piorunem, lecz nie bez korzyści" - o wizycie Fryderyka Chopina w Pradze/ "Like lightening, but not without benefits" - about Chopin's visit to Prague [dostęp 2019-10-15].
  7. Marian Szyjkowski, Mickiewicz jedzie do Pragi, „Przegląd Zachodni”, 11, 1949.
  8. Praga – zwiedzanie, zabytki oraz atrakcje turystyczne, Podróże po Europie, 5 lipca 2016 [dostęp 2019-10-15] (pol.).

Linki zewnętrzne

  • Strona oficjalna miasta (cz.)

Witaj

Uczę się języka hebrajskiego. Tutaj go sobie utrwalam.

Źródło

Zawartość tej strony pochodzi stąd.

Podziel się