Jodła
Ilustracja
Morfologia (Abies alba)
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Rząd sosnowce
Rodzina sosnowate
Rodzaj jodła
Nazwa systematyczna
Abies Mill.
Gard. Dict. Abr. ed. 4. 28 Jan 1754[2]
Typ nomenklatoryczny

A. alba P. Miller[2]

Zasięg występowania poszczególnych gatunków jodły w Europie

Jodła (Abies Mill.) – rodzaj zimozielonych drzew z rodziny sosnowatych (Pinaceae Lindl.). Obejmuje co najmniej 48 gatunków[3] występujących na półkuli północnej – najczęściej we wschodniej Azji oraz Ameryce Północnej. W Polsce naturalnie rośnie jodła pospolita (Abies alba Mill.). W Górach Świętokrzyskich, Karpatach oraz na Roztoczu rosną bory jodłowe[4].

Morfologia

Pokrój
Wysokie drzewo (do 100 metrów w przypadku jodły olbrzymiej). Korona najczęściej ma stożkowaty kształt. Kora zwykle jest cienka i gładka w popielatym lub szarym kolorze[4].
Drewno
Bezżywiczne, jasne i lekkie.
Liście
Igły spłaszczone, u podstawy przewężone i skręcone. Są krótkie – mają 1–3 cm długości. Osadzone one są na stopkach. Najczęściej ułożone są wzdłuż pędów – równolegle po obu stronach (u jodły hiszpańskiej lub jodły numidyjskiej igły ułożone są dookoła pędów). Spód igieł jest jaśniejszy z dwoma paskami (rzadko cały spód jest pokryty woskowym nalotem)[4].
Kwiaty
Charakterystyczne, wzniesione pionowo szyszki o cylindrycznym kształcie. Gdy dojrzeją rozsypują się na drzewie, uwalniając tym samym nasiona[4].

Biologia i ekologia

Roślina jednopienna[4].

Zastosowanie

  • Drewno znajduje zastosowanie w stolarstwie, w budownictwie wodnym, górnictwie, do produkcji papieru, do wyrobu skrzynek, zabawek, instrumentów muzycznych.
  • Starożytni Grecy z drewna jodłowego wyrabiali wiosła, gdyż jest ono lekkie i bardzo trwałe w wodzie.
  • Starożytni Rzymianie używali do pisania tabliczek z drewna jodły, ponieważ jest ono miękkie.
  • Z drewna jodłowego miano zbudować konia trojańskiego, a Dedal zbudował z niego kreteńską "krowę" królowej Pazyfae.
  • Król Salomon miał wyłożyć tarcicami jodłowymi podłogę w Świątyni Jerozolimskiej[5].

Systematyka

Gatunkiem typowym jest Abies alba Mill.[6].

Synonimy taksonomiczne[6]

Picea D. Don ex Loudon

Podział rodzaju[potrzebny przypis]
  • sekcja: Abies Miller
  • sekcja: Piceaster Spach em. Farjon et Rushforth
  • sekcja: Bracteata Engelm em. Sargent
  • sekcja: Momi Franco
    • podsekcja: Homolepoides (Franco) Farjon et Rushforth
    • Abies homolepisjodła nikko, jodła nikkońska
    • Abies recurvata
    • podsekcja: Firmae (Franco) Farjon et Rushforth
    • Abies beshanzuensis
    • Abies firmajodła japońska
    • podsekcja: Halophyllae Farjon et Rushforth
    • Abies chensiennsis
    • Abies holophylla – jodła mandżurska
    • Abies pindrowjodła nepalska
    • Abies ziyuanensis
  • sekcja: Amabilis (Matzenko) Farjon et Rushforth
  • sekcja: Pseudopicea Hockel em. Farjon et Rushforth
    • podsekcja: Delavayianae Farjon et Rushforth
    • Abies chengii
    • Abies delavayi – jodła Delaveya
    • Abies densa
    • Abies fabri
    • Abies fargesii
    • Abies fanjingsbanensis
    • Abies forrestii
    • Abies spectabilis
    • Abies yuanbaoshanensis
    • podsekcja: Squamatae E. Murray
    • Abies squamata
  • sekcja: Balsamea Engelm. em. Farjon et Rushforth
  • sekcja: Grandis Engelm. em. Farjon et Rushforth
  • sekcja: Oiamel Franco
    • podsekcja: Religiosae (Matzenko) Farjon et Rushforth
    • Abies religiosa
    • Abies vejarii
  • podsekcja: Hickelianae Farjon et Rushforth
    • Abies hickelii
  • sekcja: Nobilis Engelm.

Gatunki flory Polski

Na podstawie Krytycznej listy roślin naczyniowych Polski[7]

Gatunki występujące naturalnie
Gatunki uprawiane

Przypisy

  1. Peter F. Stevens, Pinales : Pinaceae, [w:] Angiosperm Phylogeny Website [online], Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-02-28] (ang.).
  2. a b Index Nominum Genericorum (ING) (ang.). Smithsonian Institution. [dostęp 2013-08-14].
  3. Abies (ang.). The Plant List. [dostęp 4 grudnia 2014].
  4. a b c d e Część II. W: Adam Marosz: Drzewa i krzewy iglaste. Kraków: Officina Botanica, 2006, s. 35. ISBN 978-83-922115-2-5. (pol.)
  5. Marek Żukow-Karczewski, Jodła – dumne drzewo, "AURA", nr 2/1995 r.
  6. a b Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-19].
  7. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.

Bibliografia

  1. Peter Schütt, Tannenarten Europas und Kleinasiens, Landsberg am Lech: Ecomed, 1994, ISBN 3-609-69890-X, OCLC 231588164.

Linki zewnętrzne

  • Gymnosperm Database – Abies (en)
  • Arboretum de Villardebelle cone photos: Images of cones of selected species (en)

Witaj

Uczę się języka hebrajskiego. Tutaj go sobie utrwalam.

Źródło

Zawartość tej strony pochodzi stąd.

Odsyłacze

Cenník Szamba betonowe Bielawa fajna strona internetowa media ciekawe informacje i wiadomości blog i stron moje fajne i ciekawe wpisy blogi ww ciekawe informacje i wiadomości kancelaria adwokacka Częstochowa

Podziel się