Cyfry Majów

Cyfry Majówsystem liczbowy o podstawie 20 stworzony przez indiańskie plemię Majów.

Dawne cywilizacje, które posługiwały się systemami o podstawie 10, wybrały taką podstawę, zapewne dlatego, że ludzie posiadają 10 palców u rąk. Pojawiają się sugestie, że Majowie używali do liczenia również palców u nóg i dlatego posługiwali się systemem o podstawie 20[1]. System Majów był systemem pozycyjnym dwudziestkowym, aczkolwiek nie w pełni. Istniał następujący podział na jednostki odpowiednich rzędów[2]:

Rząd wielkości Nazwa Rozliczenie
1 kin jednostka
20 uinal 20 x kin
360 tun 18 x uinal
7 200 katun 20 x tun
144 000 baktun 20 x katun
2 880 000 piktun 20 x baktun
57 600 000 calabtun 20 x piktun
1 152 000 000 kinchiltun 20 x calabtun
23 040 000 000 alautun 20 x kinchiltun

Jednostka tun powinna wynosić 20 x uinal=400, a wynosi 360. Miało to związek z kalendarzem Majów. Rok słoneczny haab liczył 18 miesięcy po 20 dni oraz dodatkowo 5 dni, co łącznie daje 365 dni[2].

Liczby zapisywano w postaci kombinacji kropek i kresek. Liczby od 1 do 4 zaznaczane były odpowiednią ilością kropek, liczba 5 poziomą kreską. Zero zaznaczane było rysunkiem przypominającym półotwarte oko, skorupę ślimaka bądź też muszlę.

Cyfry od 0 do 19 Majowie umieszczali w odpowiednich rzędach wielkości. Zapisu dokonywali w kierunku pionowym z góry na dół. Jednostki wyższych rzędów znajdowały się na górze, a niższych na dole[2].

Bieżący rok 2016 oraz kilka kolejnych lat w systemie Majów zapiszemy w następujący sposób:

Jednostka 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025
x 360 (tun) 50xp 50xp 50xp 50xp 50xp 50xp 50xp 50xp 50xp 50xp 50xp
x 20 (uinal) 50xp 50xp 50xp 50xp 50xp 50xp 50xp 50xp 50xp 50xp 50xp
x 1 (kin) 50xp 50xp 50xp 50xp 50xp 50xp 50xp 50xp 50xp 50xp 50xp

Niektóre lata można zapisać na kilka sposobów, np. rok 1839 można zapisać na dwa sposoby[2]:

Jednostka 1839 (sposób 1) 1839 (sposób 2)
x 360 (tun) 50xp 50xp
x 20 (uinal) 50xp 50xp
x 1 (kin) 50xp 50xp

Wykorzystując wszystkie dziewięć jednostek, największą liczbą, jaką można zapisać w systemie Majów jest 460 800 000 039 (słownie: czterysta sześćdziesiąt miliardów osiemset milionów trzydzieści dziewięć):

Jednostka 460 800 000 039
x 23 040 000 000 (alautun) 50xp
x 1 152 000 000 (kinchiltun) 50xp
x 57 600 000 (calabtun) 50xp
x 2 880 000 (piktun) 50xp
x 144 000 (baktun) 50xp
x 7 200 (katun) 50xp
x 360 (tun) 50xp
x 20 (uinal) 50xp
x 1 (kin) 50xp

Nie wiadomo, czy można zapisać większe liczby, ponieważ jednostki wyższych rzędów niż alautun nie są znane.

Zobacz też

Przypisy

  1. Ian Stewart Oswajanie nieskończoności, Prószyński i Spółka 2009
  2. a b c d http://www-users.mat.uni.torun.pl

Linki zewnętrzne

  • Majowie - system zapisu liczb

Witaj

Uczę się języka hebrajskiego. Tutaj go sobie utrwalam.

Źródło

Zawartość tej strony pochodzi stąd.

Odsyłacze

biuro tłumaczeń interpres oferuje tanie tłumaczenia naukowe darmowa wycena. personalizowane serce zawieszka serce podziękowania personalizowane serce

Podziel się